काठमाडौं ।
हबल स्पेस टेलिस्कोपले शनि ग्रहको वरिपरि घुमिरहेका रिंगहरुमा खेलिरहेको रहस्यमय वस्तुको छविहरू खिचेको छ। यो हेर्दा अचम्म किसिमको रहेको र क्षणिक “स्पोक्स” जुन ग्रहको बाहिरी रिंगसँगै सरेको देखिन्छ।
वैज्ञानिकहरूले यसलाई अझै व्याख्या गर्न सकेका छैनन् र यस्तो घटना किन हुन्छ भन्ने जानकारी हासिल गर्ने प्रयासमा भएको सीएनएनले रिपोर्ट गरेको छ।
ग्रहमा देखिएको स्पोक्सको फिर्ती प्रारम्भिक संकेतहरू मध्ये एक हो जसले शनि ग्रह नयाँ मौसममा प्रवेश गर्दैछ भन्ने थाहा हुन्छ। यो लगभग १५ वर्षमा पहिलो पटक यसको उत्तरी गोलार्धको शरदकालको नजिक पुग्छ, जुन ६ मे, २०२५ मा हुने अपेक्षा गरिएको छ।
वैज्ञानिकहरूले लामो समयदेखि अलमल्लमा पार्ने ‘स्पोक्स’का बारेमा थाहा पाएका छन्, जुन शनिको बाहिरि आवरणको साथमा स्केटिङ गर्ने दृश्यहरू जस्तो देखिन्छ र शरदकालको समयमा ग्रह वरिपरि देख्न सकिन्छ। पहिलो प्रमाण सन् १९८० को दशकमा नासाको भोयाजर मिसनले खिचेको थियो।
ठ्याक्कै के कारणले यस्तो घटनाहरू हुन्छन भन्ने जानकारी अझै पनि वैज्ञानिकहरूबाट टाढा छ। तर यस पटक, नासाका अनुसन्धानकर्ताहरूले अन्ततः रहस्यको समाधान गर्ने आशा गरिरहेका छन्।
हबलले शनिका स्पोक्स अवलोकन गर्न जारी राख्नेछ, जुन २०२५ इक्विनोक्सको नेतृत्वमा अझ प्रख्यात हुने अपेक्षा गरिएको छ।
नासाको समाचार विज्ञप्ति अनुसार स्पोक्सको लागि संदिग्ध अपराधी ग्रहको परिवर्तनशील चुम्बकीय क्षेत्र हो।
“ग्रहीय चुम्बकीय क्षेत्रहरूले सौर्य वायुसँग अन्तरक्रिया गर्दछ, विद्युतीय रूपमा चार्ज गरिएको वातावरण सिर्जना गर्दछ।”
“पृथ्वीमा, जब ती चार्ज गरिएका कणहरू वायुमण्डलमा ठोक्किन्छन्, यो उत्तरी गोलार्धमा अरोरा बोरेलिस वा उत्तरी बत्तीको रूपमा देखिन्छ।”
वैज्ञानिकहरूले शंका गरेअनुसार साना कणहरू यस्तो गतिविधिद्वारा चार्ज हुन सक्छन्, जसले गर्दा तिनीहरू वरपरका सामग्रीहरू भन्दा छोटो रूपमा माथि उठ्छन् र एक स्पष्ट बल्ज सिर्जना गर्छन्।
वैज्ञानिकहरूले आशा गर्छन् कि आगामी हबल डाटाले त्यो सिद्धान्तलाई एक पटक र सबैका लागि प्रमाणित वा खण्डन गर्नेछ।
प्रकाशित: ३ फाल्गुन २०७९, बुधबार
