काठमाडौं ।
अन्तरिक्षमा तैनाथ गरिएको सबैभन्दा ठूलो टेलिस्कोप ‘जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोप’ ले आफ्नो काम सुरु गरेदेखि नै अन्तरिक्षका नदेखिने तस्विरहरू खिचेर विश्वलाई नै चकित पारेको छ। यसपटक यो टेलिस्कोप सौर्यमण्डल बाहिरको ग्रहको पहिलो तस्बिर खिच्न सफल भएको छ।
टेलिस्कोपले एक्सोप्लानेटको तस्वीर खिचेको छ। स्मरणरहोस् सूर्य बाहेक अन्य ताराहरूलाई परिक्रमा गर्ने ग्रहहरूलाई एक्सोप्लानेट भनिन्छ। अन्तरिक्ष अनुसन्धान केन्द्रका अनुसार यो तस्बिर अन्तरिक्षबाट लिइएको एक्सोप्लानेटको पहिलो प्रत्यक्ष तस्बिर होइन, तर यसले वेब टेलिस्कोपको क्षमता देखाउँछ।
तस्बिरहरू नासाले आफ्नो सोशल मिडिया प्लेटफर्ममा साझा गरेको छ। फोटोले इन्फ्रारेड प्रकाशको विभिन्न ब्यान्डहरूमा एक्सोप्लानेटलाई देखाउँछ।
नासाले पनि प्रत्येक तस्बिर किन फरक देखिन्छ भनेर बताएको छ। यो प्रकाश क्याप्चर गर्न प्रयोग गरिने उपकरणहरूको कारण हो। नासाले प्रत्येक उपकरण भित्र कोरोनाग्राफ नामक मास्कको सेट जडान गरिएको बताएको छ। यसले एक्सोप्लानेटको तारा बाट आउने प्रकाशलाई रोक्छ, जसले गर्दा एक्सोप्लानेट हेर्न सम्भव छ। प्रत्येक तस्बिरमा सिर्जना गरिएको सानो तारा, एक्सोप्लानेटको वास्तविक तारा त्यही ठाउँमा अवस्थित छ, जसको चमकपना प्रविधिको माध्यमबाट घटाइएको थियो।
नासाले पहिलो तस्बिरमा वेब टेलिस्कोपको एनआईआरक्यामको दृश्य रहेको बताएको छ। यसले पर्पल बारका साथ पर्पल डट देखाउँछ। यी थोप्लाहरू वा थोप्लाहरू वेब टेलिस्कोपले तयार पारेका हुन्। दोस्रो तस्विरमा पनि निरक्यामको दृश्य छ। यस पटक यो निलो रंगमा छ। तेस्रो तस्बिर मिरी तस्बिर हो, जुन सुन्तला रङको छ र कुनै बारहरू छैनन्। चौथो तस्वीरमा मिरी भ्यू रातो रंगमा देखाइएको छ। पाँचौं तस्बिरले यो एक्सोप्लानेट ‘एचआईपी ६५४२६बी’ हो भनी बताउँछ।
नासाका अनुसार यो एक्सोप्लानेट एक विशाल ग्याँस ग्रह हो, जसको अर्थ यसमा चट्टानी सतह छैन र बस्न योग्य हुन सक्दैन। यो बृहस्पतिको पिण्ड भन्दा लगभग ६ देखि १२ गुणा हो र लगभग १५ देखि २०मिलियन वर्ष पुरानो छ। यसको तुलनामा हाम्रो पृथ्वी ४.५ अर्ब वर्ष पुरानो छ।
एक्सोप्लानेट्सको प्रत्यक्ष तस्बिरहरू लिन चुनौतीपूर्ण छ किनभने तिनीहरूका ताराहरू ग्रहहरू भन्दा धेरै उज्यालो हुन्छन्। एचआईपी ६५४२६बी ग्रह पनि यसको तारा भन्दा १० हजार गुणा मधुरो छ।
प्रकाशित: २० भाद्र २०७९, सोमबार
