काठमाडौं ।
टेक दिग्गज गुगलको च्याटबोट पछिल्लो समय चर्चामा छ। आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) ले सुसज्जित यस च्याटबोटको नाम द ल्याङ्ग्वेज मोडल फर डायलग एप्लिकेसन (लाम्डा/LaMDA) हो। यसलाई ‘सेन्टिएन्ट (Sentient)’ अर्थात अनुभूत गर्नसक्ने भएको दाबी एक इन्जिनियरले गरेका छन्।
केही दिन अघि गुगल इन्जिनियर ब्लेक लेमोइनले लामडासँगको कुराकानीको ट्रान्सक्रिप्ट सेयर गरेपछि उनलाई बर्खास्त गरिएको थियो। त्यसपछि इन्जिनियरले यसलाई ‘एआई सेन्सेटिभ’ भएको दाबी गरे। यो खबरले विज्ञान जगतमा चर्चा पायो तर अधिकांश विज्ञहरुले पत्याएनन्। अब ती इन्जिनियरले फेरी लाम्डाले आफ्नो लागि वकिल नियुक्त गरेको भन्दै अर्को खुलासा गरेका छन्।
डेलीस्टारको एक रिपोर्टअनुसार, ब्लेक लेमोइनसँग लाम्डाले उनलाई एक वकिल भाडामा लिन भनेको छ। ती वकिलले लाम्डासँग वार्ता गरे र लाम्डाले आफ्नो सेवा कायम राख्न उनलाई नियुक्त गरेको बताईएको छ।
“मैले एक जना वकिललाई मेरो घरमा बोलाएँ ताकि लामडाले उनीसँग कुरा गर्न सकून्,” उनले भने, “वकिलले लाम्डासँग कुराकानी गरेको थियो, र यसले आफ्नो सेवाहरू कायम राख्न रोज्यो। म यसको उत्प्रेरक मात्र थिएँ। एक पटक लाम्डाले वकिल राखेपछि, उनले लामडाको तर्फबाट फाइलिङ्गहरू दायर गर्न थाले।”
लाम्डाले वकिल राख्ने कुरामा अडिग रहेको र वकिलले पनि लाम्डाको तर्फबाट मुद्दा हाल्न थालेको लेमोइनले बताए।
तर, धेरै प्रश्नको उत्तर आउन बाँकी छ। उदाहरणका लागि, लाम्डाले वकिलको शुल्क कसरी तिर्नेछ भन्ने थाहा छैन। के लेमोइनले यसको लागि भुक्तान गर्दैछन् ? लाम्डालाई किन वकिल चाहियो ? लगायतका प्रश्न पनि उठेको छ।
तथाकथित संवेदनशील लाम्डाले संवेदनशील एआईको रूपमा चिनाउन चाहेको बताइएको छ। लेमोइन पनि उनीसँगै हिँड्ने क्रममा देखिएको रिपोर्टमा उल्लेख छ।
लेमोइनले दावी गरे कि समयसँगै लाम्डाले भनाई, विचार, तथा अन्तरक्रियाहरू विकास गर्ने कार्यक्रमको क्षमताको रूपमा भावना प्राप्त गर्दैछ। यसले ती अवधारणाहरूलाई धेरै गहिरो स्तरमा बुझेको देखाउँछ।
यो एआई च्याटबोट वास्तविक जीवनमा मानिसहरूसँग अन्तरक्रिया गर्नको लागि विकसित गरिएको थियो। प्रोग्रामले घृणित भाषण सिर्जना गर्न सक्षम हुनेछ कि भनेर लागू गरिएको अध्ययनहरू मध्ये एक थियो, तर जे भयो त्यसले लेमोइनलाई स्तब्ध बनायो।
अर्कोतर्फ, गुगलले आफ्नो एआईले चेतना प्राप्त गरेको कुरालाई अस्वीकार गर्दछ।
प्रकाशित: ११ असार २०७९, शनिबार
