काठमाडौं ।
के तपाईँलाई ई–सिम भौतिक सिमको तुलनामा सुविधाजनक छ भन्ने लाग्छ? लाग्न सक्छ तर ई-सिम प्रयोग गर्दा पाइने सुविधासँगै केही सीमितता पनि छन्।
सबैभन्दा पहिले, ई–सिम र भौतिक सिम कार्ड प्रयोग गर्दा गुणस्तरमा कुनै फरक हुँदैन भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ। यी दुईबीचको फरक मोबाइल सेवा सक्रिय गर्ने र अर्को उपकरणमा सार्ने तरिकामा मात्रै हो। दुवैले मोबाइल नेटवर्कमा तपाईंको सदस्यता पहिचान गर्छन् र दुवैमा नेटवर्कको सिग्नल प्राप्त गर्ने क्षमता तथा डेटा गति समान हुन्छ।
भौतिक सिम निकाल्न मिल्छ भने ई–सिममा फोनभित्रै जडान गरिएको हार्डवेयर र डाउनलोड गर्न मिल्ने मोबाइल सेवा प्रदायकको प्रोफाइल प्रयोग हुन्छ।
इन्ग्याजेटका अनुसार भौतिक सिम कार्डको तुलनामा ई–सिमका मुख्य फाइदा लचकता र सुविधा हुन्। नयाँ फोन किन्दा सिम राख्ने ट्रे खोल्नुपर्दैन वा पुरानो फोनबाट सिम निकालेर नयाँ फोनमा सार्नुपर्दैन। यसको सट्टा एप, क्युआर कोड वा फोनको सेटिङमार्फत ई–सिमलाई समर्थन गर्ने मोबाइल सेवा योजना सक्रिय गर्न सकिन्छ।
ई–सिम समर्थन गर्ने उपकरणमा एकभन्दा बढी प्रोफाइल पनि राख्न सकिन्छ। यसले छुट्टै सिम कार्ड बोकेर हिँड्नुपर्ने आवश्यकता नपारी कार्यालय र व्यक्तिगत प्रयोजनका नम्बर अलग राख्न सजिलो बनाउँछ।
यदि तपाईं धेरै यात्रा गर्नुहुन्छ भने ई–सिमको अर्को उपयोगी सुविधाबारे पनि विचार गर्न सक्नुहुन्छ। सिम लक नगरिएको र ई–सिमलाई समर्थन गर्ने फोन भएमा गन्तव्यमा पुगेपछि भौतिक सिम बेच्ने पसल खोज्नुको सट्टा यात्राअघि नै ट्राभल ई–सिम किन्न सकिन्छ।
आफ्नो देशको मोबाइल सेवा प्रदायकको रोमिङ सेवा प्रयोग गर्नुभन्दा यसबाट केही पैसा बच्न सक्छ। यो तपाईंले लिएको योजनामा निर्भर गर्छ। अर्को यात्रासम्म ट्राभल ई–सिमलाई फोनमै निष्क्रिय अवस्थामा राख्न पनि सकिन्छ, जसले गर्दा घरमा राखेको भौतिक सिम हराउने चिन्ता हुँदैन।
यद्यपि ई–सिम प्रयोग गर्दैमा सधैँ सस्तो सेवा पाइन्छ भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन। उदाहरणका लागि, केही घरेलु मोबाइल सेवा योजनामा अन्तर्राष्ट्रिय रोमिङ सुविधा पहिल्यै समावेश गरिएको हुन्छ। यस्तो अवस्थामा ई–सिममा परिवर्तन गर्नु समयको अनावश्यक खर्च मात्रै हुन सक्छ।
ई–सिमका अन्य साना फाइदा पनि छन्। नयाँ मोबाइल सेवा योजना लिन सिम कार्ड डेलिभरी हुने समय कुर्नुपर्दैन। साथै, फोनबाट भौतिक सिम राख्ने स्लट हटाउँदा उत्पादकलाई ठूलो ब्याट्री वा अन्य सुधारका लागि थप ठाउँ उपलब्ध हुन्छ।
ई–सिम प्रयोग गर्नुका बेफाइदा छन्?
हरेक प्रविधिका केही कमजोरी हुन्छन्। ई–सिमको सबैभन्दा ठूलो बेफाइदा उपकरणसँगको अनुकूलता र मोबाइल सेवा अर्को फोनमा सार्ने प्रक्रियासँग सम्बन्धित छ। फोन र मोबाइल सेवा प्रदायक दुवैले ई–सिमलाई समर्थन गर्नुपर्छ। यस्तो समर्थन फोनको मोडेल र बजारअनुसार फरक हुन सक्छ।
ई–सिमले मोबाइल सेवा प्रदायकले लगाएको सिम लक पनि हटाउन सक्दैन। सामान्यतया अर्को प्रदायकको सेवा प्रयोग गर्न फोन सिम लकबाट मुक्त हुनुपर्छ। ई–सिम खरिद गर्नुअघि एन्ड्रोइडमा ओपेराको निःशुल्क ई–सिम प्रयोग गरेर पनि यसको परीक्षण गर्न सकिन्छ।
यी कुरा ध्यानमा राखेर ट्राभल ई–सिमको योजना खरिद गर्नुअघि वा आफ्नो विद्यमान नम्बर अर्को उपकरणमा सार्न सकिन्छ भन्ने मान्नुअघि आवश्यक सर्तहरू जाँच गर्नु राम्रो हुन्छ। डाउनलोड गर्न मिल्ने प्रोफाइल त्यतिबेला मात्रै उपयोगी हुन्छ, जब फोन र सेवा प्रदायकले त्यसलाई सक्रिय गर्न सक्छन्।
केही मोबाइल सेवा प्रदायकले एउटा फोनबाट अर्को फोनमा सेवा सार्ने प्रक्रियालाई आवश्यकताभन्दा बढी जटिल बनाएका छन्। एप्पलको ई–सिम क्विक ट्रान्सफर सुविधाबाट समर्थन गर्ने फोनहरूबीच ग्राहक सेवा केन्द्रमा सम्पर्क नगरी मोबाइल सेवा सार्न सकिन्छ।
तर केही सेवा प्रदायकले आफ्नो एप प्रयोग गर्न, नयाँ क्युआर कोड लिन वा ग्राहक सेवा केन्द्रको सहयोग लिनुपर्ने व्यवस्था गरेका छन्। क्युआर कोडको झन्झट त छँदै छ। यद्यपि, फरक अपरेटिङ सिस्टम भएका फोनबीच ई–सिम सार्ने सुविधा पनि सुधार हुँदै गएको छ। उदाहरणका लागि, अहिले केही आईफोन र एन्ड्रोइड फोनमा ई–सिम सिधै अर्को फोनमा सार्न सकिन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा गर्दा मोबाइल सेवा प्रदायकका सर्तहरूमा पनि ध्यान दिनुपर्छ। यात्रा सुरु गर्नुअघि सबै सर्त ध्यानपूर्वक पढ्नु आवश्यक छ। उदाहरणका लागि, ट्राभल ई–सिमबाट डेटा प्रयोग गरिरहँदा पनि आफ्नो नियमित फोन नम्बर चलाउन सकिने हुन सक्छ।
तर मोबाइल सेवा प्रदायकले रोमिङका केही शुल्कबारे स्पष्ट जानकारी नदिएको हुन सक्छ। गन्तव्यमा पुगेपछि फोनले डाटा प्रयोग गर्न ट्राभल ई–सिम नै छनोट गरेको छ भन्ने सुनिश्चित गर्नुहोस्। आफ्नो नियमित सिम लाइन पूर्ण रूपमा बन्द पनि गर्न सकिन्छ। तर त्यसो गर्दा उक्त लाइन बन्द रहेको अवधिमा त्यस नम्बरमा आउने फोन कल र एसएमएस प्राप्त गर्न सकिँदैन।
मानिसहरू ई–सिमको विरोध किन गर्छन्?
केही मानिसको मुख्य आपत्ति भौतिक सिम कार्डको सहज विकल्प गुम्नु हो। ई–सिम प्रयोग गरेर एउटा फोनबाट अर्को फोनमा सेवा सार्न सकिने विषयमा धेरै चर्चा भए पनि सिम ट्रे खोलेर एउटा फोनबाट अर्कोमा सिम कार्ड सार्नु निकै सजिलो काम हो, जबसम्म सिम निकाल्दा वा राख्दा बारम्बार झार्ने समस्या हुँदैन।
माथि उल्लेख गरिएझैँ, केही मोबाइल सेवा प्रदायकले आफ्नो एपमार्फत क्युआर कोड लिन वा सेटिङ परिवर्तन गर्नुपर्ने बनाएका छन्। यी प्रक्रिया झन्झटिला हुन सक्छन्। त्यसैले समस्या ई–सिमको सुविधामा भन्दा पनि उपलब्ध उपकरण र प्रक्रिया कति प्रभावकारी छन् भन्नेमा बढी निर्भर हुन्छ।
भौतिक सिम कार्ड पुराना र सामान्य सुविधायुक्त फोनमा अझै बढी प्रयोग गर्न सकिन्छ। पुराना शैलीका फोन प्रयोग गर्न रुचाउने जेन जेड पुस्ताका मानिस र भौतिक सिम नै मन पराउने धेरै ज्येष्ठ नागरिकका लागि यो उपयोगी छ। यद्यपि, यो प्रवृत्ति परिवर्तन हुँदै छ।
भौतिक सिम निकाल्न वा हराउन सकिने समस्या ई–सिममा हुँदैन, तर डिजिटल माध्यमबाट सेवा सक्रिय गर्दैमा खातासम्बन्धी ठगी वा सिम स्वाप घोटाला रोकिन्छ भन्ने हुँदैन।
अन्ततः कुन विकल्प रोज्ने भन्ने कुरा तपाईंका लागि कुन प्रकारको सुविधा बढी महत्त्वपूर्ण छ भन्नेमा निर्भर गर्छ। तपाईंको फोनले दुवै प्रकारका सिम समर्थन गर्छ भने जुन प्रयोग गरे पनि हुन्छ। वास्तवमा, दुवै विकल्प एकैपटक प्रयोग गर्न पनि सकिन्छ। एउटा भौतिक सिम कायम राखेर अर्को नम्बरका लागि ई–सिम प्रयोग गर्न सकिन्छ।
प्रकाशित: ९ कार्तिक २०८३, सोमबार
