काठमाडौं ।
यूरोपको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्रको आधार मानिँदै आएको जर्मन उद्योग तीव्र संकटमा परे पनि देशको कमजोर मानिएको स्टार्टअप क्षेत्र भने कृत्रिम बुद्धिमता (एआई)को नेतृत्वमा अभूतपूर्व रूपमा विस्तार भइरहेको छ।
यसले औद्योगिक संकटको प्रभाव कम गर्न र त्यसबाटै लाभ लिन सक्ने सम्भावना देखिएको छ।
जर्मनीको अर्थ मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२६ को पहिलो ६ महिनामा ३ हजारभन्दा बढी स्टार्टअप स्थापना भएका छन्। यो अहिलेसम्मकै उच्च संख्या हो र अघिल्लो ६ महिनाको तुलनामा ५२ प्रतिशत बढी हो।
विज्ञहरूले पुँजीको बढ्दो उपलब्धता र विश्वभर कृत्रिम बुद्धिमताको तीव्र विस्तारले यस्तो प्रवृत्तिलाई बढावा दिएको बताएका छन्। नयाँ जर्मन कम्पनीमध्ये करिब एक तिहाइ एआईमा केन्द्रित छन्।
तर समग्र श्रम बजारमा देखिएको कमजोरीले पनि प्रतिभाशाली व्यक्तिहरूलाई पहिले सुरक्षित मानिने ठूला कम्पनीका जागिरबाट स्टार्टअपतर्फ मोडेको छ। यसैबीच, नयाँ सरकारी उपायहरूले स्टार्टअप स्थापना गर्न सहज बनाउने लक्ष्य राखेका छन्। जर्मनीलाई आर्थिक वृद्धि आवश्यक परिरहेका बेला यस्ता उपायले उद्यमशीलतालाई बढावा दिने अपेक्षा गरिएको छ।
“यो गति सही समयमा आएको छ,” जर्मन स्टार्टअप संघकी प्रमुख भेरेना पौस्डरले भनिन्। “हाम्रो उद्योगको ठूलो हिस्सा आफ्नो अस्तित्व जोगाउन संघर्ष गरिरहेको छ।” जर्मनीले सन् २०१९ देखि २०२५ सम्म चीनसँगको प्रतिस्पर्धाका कारण करिब ४ लाख औद्योगिक रोजगारी गुमाएको जर्मन आर्थिक संस्थान आईडब्ल्यूको अनुमान छ।
रोयटर्सका अनुसार फक्सवागन र मर्सिडिजजस्ता सवारीसाधन निर्माता तथा थाइसेनक्रुपजस्ता ठूला उद्योग विशेष रूपमा प्रभावित भएका छन्।
तर जर्मन उद्योगको अस्तित्वमाथि परेको संकटले कम्पनीहरूलाई लागत घटाउन र नियमित काम स्वचालित बनाउन सहयोग गर्ने एआईमा आधारित समाधान उपलब्ध गराउने सयौँ साना जर्मन स्टार्टअपका लागि अवसर सिर्जना गरेको छ।
“हामीसँग धेरै पुराना उद्योग छन्, जसले अहिले आफूलाई नयाँ रूपमा विकास गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ,” बर्लिनस्थित ल्याङडकका प्रमुख प्रविधि अधिकृत हेन्ड्रिक होफस्टाड्टले भने। कम्पनीको सफ्टवेयरले व्यवसायहरूलाई एआई अपनाउन र त्यसबाट लाभ लिन सहयोग गर्छ।
तीन वर्षअघि स्थापना भएको ल्याङडकमा अहिले करिब ६० कर्मचारी छन् र कम्पनीको आम्दानी ५ करोड यूरो (५ करोड ६० लाख डलर) पुगेको छ।
“नयाँ कम्पनीहरूका लागि प्रवेश गर्न यो वास्तवमै राम्रो बजार हो, किनभने नयाँ समाधानप्रति वास्तविक खुलापन देखिन्छ,” होफस्टाड्टले रोयटर्सलाई भने।
नयाँ स्टार्टअपमध्ये सफ्टवेयर क्षेत्र सबैभन्दा ठूलो छ। कुल नयाँ कम्पनीमध्ये २८ प्रतिशत सफ्टवेयर क्षेत्रमा छन्। तर अन्य क्षेत्रमा पनि विकास भइरहेको छ। नयाँ स्टार्टअपमध्ये स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रका कम्पनी ९ प्रतिशत र खाद्य क्षेत्रका कम्पनी ६ प्रतिशत छन्।
पोलिना सर्गेइभाले सन् २०२३ मा स्वास्थ्यसम्बन्धी कम्पनी मेन्स्ट्रुफ्लो सुरु गरेकी थिइन्। कम्पनीले महिनावारीको दुखाइ कम गर्न ट्रान्सक्युटेनियस इलेक्ट्रिकल नर्भ स्टिमुलेसन (टेन्स) प्रविधिमा आधारित उपकरण बिक्री गर्छ। यो प्रविधि प्रसूति पीडा कम गर्न पहिले नै व्यापक रूपमा प्रयोग हुँदै आएको थियो, तर महिलाको महिनावारीको दुखाइ कम गर्न यसलाई अनुकूलन गर्न आवश्यक थियो।
“जब तपाईंको पीडा यति धेरै हुन्छ कि त्यसले तपाईंको बिदा, योजना र सबै कुरा बिगार्छ, त्यसपछि तपाईं सोच्न थाल्नुहुन्छ, ‘के यस्तो कुनै कुरा छ, जसका बारेमा अहिलेसम्म कसैले सोचेको छैन?’” सर्गेइभाले बर्लिनमा भएको स्टार्टअप संस्थापकहरूको कार्यक्रममा रोयटर्सलाई भनिन्।
मेन्स्ट्रुफ्लोको बिक्री पहिलो त्रैमासिकमा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३०० प्रतिशत बढेको छ। अब सर्गेइभाको लक्ष्य चिकित्सकीय प्रमाणपत्र प्राप्त गरेर खुद्रा पसलमा उत्पादन बिक्री सुरु गर्नु हो।
उपलब्ध लगानीमा भएको पछिल्लो वृद्धिले पनि स्टार्टअपको विस्तारलाई सहयोग गरेको छ। जर्मन स्टार्टअप संघको स्टार्टअप मनिटरका अनुसार जनवरीदेखि सेप्टेम्बरसम्म जर्मन स्टार्टअपहरूले ८ अर्ब यूरोको भेन्चर क्यापिटल जुटाएका छन्। यो सन् २०२५ भरि जुटाइएको रकमभन्दा पनि बढी हो।
अनुकूल वातावरण र बर्लिनको फेटिस दृश्यका लागि चर्चित किटक्याट क्लबमा भएको एउटा परिवर्तनकारी रातले पाउलिना लुट्जलाई आफ्नो करियरबारे पुनर्विचार गर्न प्रेरित गर्यो।
“तपाईं अन्य संस्थापकहरूसँग उनीहरूका विचार र सपनामा काम गर्नुहुन्छ र अन्ततः आफैँलाई प्रश्न गर्न थाल्नुहुन्छ, म किन यसको अर्को पक्षमा छैन?” लुट्जले भनिन्। उनले यसअघि भेन्चर क्यापिटल फन्डमा काम गर्दा ६ अंकको तलब पाउने गरेकी थिइन्।
डिसेम्बर २०२४ मा उनले आफ्नो कम्पनी नाइटी बर्लिनको पहिलो अन्तर्वस्त्र संग्रह सार्वजनिक गरिन्। त्यसयता कम्पनीले दोस्रो संग्रह पनि सार्वजनिक गरेको छ र अनलाइनमा मात्र बिक्री गर्ने अवस्थाबाट पहिलो पप-अप स्टोरसम्म विस्तार भएको छ।
जर्मन सरकारी अधिकारीहरू यो गति कायम राख्न र स्टार्टअप क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रको नयाँ इन्जिनका रूपमा विकास गर्न चाहन्छन्। तर त्यसअघि उद्यमीका लागि कठिन वातावरणका रूपमा रहेको जर्मनीको छवि सुधार्नुपर्ने उनीहरूको चुनौती छ।
जर्मन स्टार्टअप संघले गरेको करिब १ हजार ८ सय कम्पनीको सर्वेक्षणमा केवल करिब एक तिहाइले जर्मनीलाई व्यवसाय सुरु गर्न आकर्षक स्थानका रूपमा मूल्यांकन गरेका छन्।
स्टार्टअप मनिटरका अनुसार जनवरीदेखि सेप्टेम्बरको अन्त्यसम्म जर्मन एआई स्टार्टअपले ५.७ अर्ब यूरो मात्र लगानी पाएका छन्। यसको तुलनामा अमेरिकामा यो रकम करिब ३०८ अर्ब यूरो पुगेको छ।
यो अन्तर कम गर्न चान्सलर फ्रेडरिक मर्जको सरकारले जुलाईमा नयाँ स्टार्टअप तथा स्केलअप रणनीति स्वीकृत गरेको थियो। रणनीतिमा स्टार्टअप स्थापना गर्नेदेखि अन्तर्राष्ट्रिय विस्तारसम्मको वातावरण सुधार गर्न १५२ वटा उपाय समावेश छन्।
रणनीतिले प्रविधि, जैवप्रविधि र रक्षा क्षेत्रलगायतमा रहेको स्टार्टअपका लागि प्रशासनिक झन्झट घटाउने र निजी पुँजी परिचालन गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
“यदि यी कम्पनीहरू लगानी खोज्दै छिट्टै अन्यत्र गए भने हामीले यहाँ विकास गरेका विचारले अन्ततः अन्यत्र मूल्य सिर्जना गर्नेछन्,” इफो आर्थिक अनुसन्धान संस्थानका पूर्वानुमान प्रमुख टिमो वोल्मर्सहाउजरले भने।
प्रकाशित: २२ आश्विन २०८३, बिहीबार
