काठमाडौं ।
स्पेसएक्सले आफ्नो विशाल रकेट स्टारशिपको १४औँ परीक्षण उडान गर्न तयारी गरेको छ। कम्पनीले मंगलबार घोषणा गरेअनुसार यसपटक पहिलोपटक यसको माथिल्लो चरणलाई पृथ्वीको कक्षमा पुर्याउने प्रयास गरिनेछ।
परीक्षण उडान सेप्टेम्बर २२ मा हुनेछ। स्थानीय समयअनुसार बिहान ७ः१५ बजे ७५ मिनेटको प्रक्षेपण समय सुरु हुनेछ। परीक्षणका क्रममा स्पेसएक्सले करिब १० हजार इन्टरनेट स्याटेलाइट रहेको आफ्नो नेटवर्कमा तेस्रो पुस्ताका स्टारलिङ्क स्याटेलाइटको पहिलो समूह पठाउने योजना बनाएको छ।
यो परीक्षण उडानमा २६ ओटा भी३ स्याटेलाइट कक्षमा पठाउने कम्पनीको योजना छ।
यदि यो सफल भएमा भने स्पेसएक्सको प्रक्षेपण व्यवसायका लागि आम्दानी हुने यो पहिलो स्टारशिप उडान हुनेछ। उक्त आम्दानी कम्पनीकै अर्को व्यवसायबाट आए पनि यसलाई प्रक्षेपण व्यवसायको आम्दानीका रूपमा लिइनेछ।
जुनमा भएको इतिहासकै ठूलो आईपीओमार्फत स्पेसएक्स सार्वजनिक कम्पनी बनेपछि यो दोस्रो स्टारशिप परीक्षण उडान हुनेछ। पहिलो परीक्षण जुलाईमा भएको थियो। त्यसबेला स्पेसएक्स ले पहिलोपटक भी३ स्टारलिङ्क स्याटेलाइट सफलतापूर्वक तैनाथ गरेको थियो। तर ती स्याटेलाइट स्टारशिप को तैनाथ गर्ने क्षमता परीक्षणका लागि मात्र प्रयोग गरिएका थिए र करिब २० मिनेटपछि पृथ्वीको वायुमण्डलमै जलेर नष्ट भएका थिए।
स्टारशिप को माथिल्लो चरणलाई पृथ्वीको कक्षमा पुर्याउन सक्नु स्पेसएक्सका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि हुनेछ। कम्पनीले यो कार्यक्रमका लागि अर्बौं डलर खर्च गरिसकेको छ र अब फाल्कन ९ तथा फाल्कन हेभी रकेटलाई हटाएर स्टारशिप प्रयोग गर्ने योजनामा छ।
संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत इलन मस्कले स्टारशिप हप्तामा धेरैपटक भरपर्दो रूपमा उड्न थालेपछि फाल्कन ९ र फाल्कन हेभी हटाइने बताएका छन्। यसबाट स्पेसएक्स का सीमित इन्जिनियरिङ र उत्पादन स्रोत बचत हुने उनको भनाइ छ।
टेकक्रञ्चका अनुसार आईपीओका क्रममा स्पेसएक्सले गरेको ठूलो संख्यामा प्रक्षेपण गर्ने प्रतिबद्धता पूरा गर्न स्टारशिपले भरपर्दो रूपमा कक्षमा पुग्ने, पृथ्वीमा फर्किने र छोटो समयमै पुनः प्रयोग हुन सक्ने क्षमता हासिल गर्नुपर्नेछ।
तर स्टारशिपको १४औँ परीक्षण उडानले यो प्रक्रियाको पहिलो चरण मात्र परीक्षण गर्नेछ। मस्कले यसअघि यो उडानमा प्रक्षेपण टावरबाट स्टारशिपको माथिल्लो चरणलाई समात्ने प्रयास गर्न सकिने बताएका थिए। तर हालै उनले उक्त योजना परिवर्तन गरेका छन्। यस चरणमा विस्फोट भए त्यसले कम्पनीलाई ठूलो धक्का पुग्ने उनको भनाइ छ।
यसपटक स्पेसएक्सले सुपर हेभी बुस्टरलाई पनि समात्ने प्रयास गर्ने छैन। पछिल्ला केही परीक्षण उडानमा कम्पनीले बुस्टरसँग समस्या भोगेको छ र असफलता रोक्न त्यसमा धेरै परिवर्तन गरेको छ।
तर जुलाईमा भएको १३औँ उडानमा स्टारशिप को माथिल्लो चरणबाट छुट्टिएपछि बुस्टरले आफ्ना इन्जिन पुनः प्रज्वलित गर्न पनि समस्या भोगेको थियो। मंगलबार स्पेसएक्सले यो उडानका लागि बुस्टरको हार्डवेयर र सफ्टवेयरमा थप ‘धेरै परिवर्तन’ गरिएको जनाएको छ। ती परिवर्तन अघिल्लो उडानमा देखिएका समस्या समाधान गर्न गरिएको कम्पनीले बताएको छ।
१३औँ उडानमा स्टारशिपको माथिल्लो चरणले भने निकै राम्रो प्रदर्शन गरेको थियो। कक्षमा पुग्न नसके पनि यसले हिन्द महासागरमा गरिएको अवतरण परीक्षण सफलतापूर्वक पूरा गरेको थियो।
माथिल्लो चरण पानीमा ढल्दा पनि विस्फोट भएन। त्यसपछि स्पेसएक्सले पछिल्ला केही महिना त्यसलाई सुरक्षित रूपमा निकालेर बिस्तारै टेक्सासस्थित आफ्नो मुख्यालयतर्फ ल्याएको थियो।
मंगलबार स्पेसएक्सले १३औँ उडानबाट फर्काइएको माथिल्लो चरणको अध्ययनबाट प्राप्त जानकारीका आधारमा स्टारशिप को ताप प्रतिरोधी आवरण (हिट शिल्ड) मा थप परिवर्तन गरिएको जनाएको छ।
प्रकाशित: १ आश्विन २०८३, बिहीबार
