काठमाडौं ।
चीनका ह्युमनोइड रोबोटहरूले आफूहरू संसारका सबैभन्दा छिटो मानिसभन्दा पनि तीव्र गतिमा दौडिन सक्ने देखाइसकेका छन्।
अब वास्तविक परीक्षा सुरु भएको छ—के तिनीहरूले प्याकेजिङ र गोदामका काम पनि गर्न सक्छन्? साथै मानिसले गर्ने जस्तै कम आकर्षक तर अत्यन्त सटीक काम, जस्तै केबल जोड्ने कार्य, विश्वसनीय रूपमा गर्न सक्छन्?
शनिबार बेइजिङमा सुरु भएको पाँचदिने विश्व ह्युमनोइड रोबोट खेलकुदमा मानिसका खेलबाट प्रेरित प्रतियोगितासँगै कृत्रिम कारखाना, रेस्टुरेन्ट, कार्यालय तथा आपतकालीन अवस्थाका काममा रोबोटको क्षमता परीक्षण गर्ने प्रतिस्पर्धा पनि समावेश गरिएको छ।
चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले व्यापक प्रचार गरेको यस खेलकुदमा ५१ वटा प्रतियोगिता छन्, जसमा ३० वटा खेलकुद र २१ वटा विभिन्न अवस्थामाथि आधारित प्रतिस्पर्धा रहेका छन्। खेलकुदका प्राविधिक साझेदार हुवावेका अनुसार ४० प्रतिशतभन्दा बढी प्रतियोगितामा रोबोटहरूले पूर्ण रूपमा स्वायत्त रूपमा काम गर्नुपर्ने हुन्छ।
शनिबार दुई वटा रोबोटले १०० मिटर दौड उसैन बोल्टको ९.५८ सेकेन्डको विश्व कीर्तिमानभन्दा छिटो पूरा गरे। यो २०२५ को तुलनामा ठूलो सुधार हो, जब विजेता रोबोटले २० सेकेन्डभन्दा बढी समय लिएको थियो। तर रोक्ने क्रममा समस्या देखियो, जसका कारण फिनिस लाइनभन्दा केही मिटर पर आयोजकले राखेको बाक्लो म्याटमा रोबोटहरू ठोक्किए।
रोयटर्सका अनुसार १०० मिटरका विजेता रोबोटकै मोडलको अर्को ह्युमनोइडले ४०० मिटर दौड ३९.७ सेकेन्डमा पूरा गर्यो, जुन दक्षिण अफ्रिकाका वेड भान निकर्कको ४३.०३ सेकेन्डको विश्व कीर्तिमानभन्दा छिटो हो।
दर्शक तथा रोबोटिक्स लगानीकर्ता सु छियाओसेङले भने, “गत वर्षको तुलनामा प्रतिस्पर्धाको तीव्रता धेरै बढेको छ, जसले रोबोटको ब्याट्री व्यवस्थापन र ताप नियन्त्रण क्षमतामाथि ठूलो माग सिर्जना गरेको छ।”
उनले भने, “यसले चीनको औद्योगिक क्षेत्रको विकासका लागि ठूलो महत्व राख्छ।”
रोबोटहरूले डोरी तान्ने र भारोत्तोलनमा पनि प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् भने ताइ ची र पिच-पोट जस्ता परम्परागत चिनियाँ खेललाई भविष्यमुखी स्वरूपमा प्रस्तुत गरिनेछ। पिच-पोटमा खेलाडीले साँघुरो घाँटी भएको भाँडोभित्र तीरजस्ता लौरो फ्याँक्ने गर्छन्।
सानातिना त्रुटिमा ठूलो परीक्षा
रोमाञ्चक प्रदर्शनभन्दा बाहिर रोबोटका लागि वास्तविक चुनौती भौतिक संसारका सानातिना अपूर्णतासँग जुध्दा देखिनेछ—गलत कोणमा रहेको केबल, हात नपुग्ने ठाउँमा रहेको वस्तु, सर्दै गरेको प्याकेज वा एउटा पाइला छुट्नु।
यसले रोबोटले वस्तु पहिचान गर्न, आफ्ना हात र शरीरलाई सटीक रूपमा मिलाउन, नियन्त्रणसहित बल प्रयोग गर्न तथा मानिसको सहयोगबिना गल्तीबाट पुनः सम्हालिन सक्छ कि सक्दैन भन्ने परीक्षण गर्नेछ।
लुमोस रोबोटिक्सका प्रमुख कार्यकारी यू चाओले खेलकुदले हार्डवेयर सुधार गर्न र उद्योगका लागि प्रदर्शनको अवसर प्रदान गर्न सक्ने बताए। तर उनले दीर्घकालीन महत्व भने वास्तविक जीवनका समस्या समाधान गर्ने क्षमतामा निर्भर हुने बताए।
उनले भने, “जब यसले अन्तिम प्रयोगका वास्तविक अवस्थाहरूमा काम गर्न सक्छ, तब मात्र यसको वास्तविक मूल्य हुन्छ। केवल दौडिनु र हाम फाल्नुले कार्यक्षमता बढाउँदैन।”
मानिसका खेलबाट प्रेरित परिचित प्रतियोगिताबाहेक रोबोटहरूले विद्युतीय सवारी चार्ज गर्ने, रेस्टुरेन्टमा काम गर्ने, आपतकालीन घटना व्यवस्थापन गर्ने तथा हातको निपुणता परीक्षण गर्ने प्रतिस्पर्धामा पनि भाग लिनेछन्। औद्योगिक एसेम्बली र सामग्री लोड गर्ने प्रतियोगिता पनि समावेश छन्। केबल जडान गर्ने चुनौतीले दृष्टि, यान्त्रिक मिलान र बल नियन्त्रण क्षमताको परीक्षण गर्छ।
बेइजिङस्थित रोबोटिक्स स्टार्टअप ग्यालबोटले पूर्ण स्वायत्त ह्युमनोइड टेनिस खेल आयोजना गर्ने जनाएको छ, जहाँ रोबोटहरूले एकल र युगल खेल खेल्नेछन्। यसमा बल पछ्याउने, सर्भ गर्ने र प्रहार फर्काउने क्षमता परीक्षण गरिनेछ।
रोबोटिक्स कम्पनी जेरोथकी प्रमुख मार्केटिङ अधिकृत हुआ रोङका अनुसार वास्तविक परीक्षा प्रदर्शन सकिएपछि सुरु हुनेछ।
उनले भनिन्, “प्रतिस्पर्धा त्यसबेला हुनेछ, जब उत्पादन बिक्री भएपछि यसले वास्तवमै प्रयोगकर्ताका समस्या समाधान गर्न सक्छ कि सक्दैन।”
प्रकाशित: ७ भाद्र २०८३, आईतवार
