CLOSE
काठमाडौं ।
भारतमा परीक्षा सम्बन्धी ठगीको चिन्ताका कारण सरकारले एक साताका लागि टेलिग्राममा पहुँच प्रतिबन्ध लगाएपछि प्रयोगकर्ताहरूले भीपीएन र वैकल्पिक मेसेजिङ एपतर्फ ठूलो संख्यामा रुख गरेका छन्।
एप विश्लेषण कम्पनी एपफिगर्सका अनुसार भारतले मंगलबार टेलिग्राममाथि प्रतिबन्ध घोषणा गरेको दिन सन् २०२५ को सुरुदेखि हालसम्मकै सबैभन्दा धेरै भीपीएन एप डाउनलोड भएको दिन बनेको छ। प्रमुख भीपीएन एपहरूको डाउनलोड हालको दैनिक औसत १ लाख ३९ हजारबाट ४९ प्रतिशत बढेर २ लाख ८ हजार पुगेको कम्पनीले जनाएको छ।
प्रोटोन भीपीएन र टर्बो भीपीएनमा सबैभन्दा ठूलो वृद्धि देखिएको छ। भारतको एप्पल एप स्टोरमा प्रोटोन भीपीएन को डाउनलोड ११३ प्रतिशत र टर्बो भीपीएन को डाउनलोड ८५ प्रतिशतले बढेको छ।
गुगल प्लेमा प्रोटोन भीपीएन को डाउनलोड ६४ प्रतिशत तथा टर्बो भीपीएन को डाउनलोड ३५ प्रतिशतले बढेको छ। नर्ड भीपीएनको एप्पल एप स्टोर डाउनलोड ४१ प्रतिशत र एक्सप्रेस भीपीएनको गुगल प्ले डाउनलोड ३१ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
डाउनलोड बढेसँगै केही भीपीएन सेवाहरू भारतका एप स्टोरको शीर्ष स्थानमा पनि पुगेका छन्। एपफिगर्सका अनुसार जुन १६ देखि १८ बीच एप्पलको युटिलिटिज श्रेणीमा प्रोटोन भीपीएन १८औं स्थानबाट पाँचौं स्थानमा उक्लिएको छ भने गुगल प्लेको टुल्स श्रेणीमा आठौं स्थानबाट दोस्रो स्थानमा पुगेको छ।
भारत सरकारले एनईईटी पुनःपरीक्षाअघि नक्कली प्रश्नपत्र र ठगी फैलिन नदिन भन्दै जुन २२ सम्मका लागि टेलिग्राममा अस्थायी प्रतिबन्ध लगाएको थियो। सरकारले ठगी गर्ने समूहहरूले प्लेटफर्म प्रयोग गरिरहेको भन्दै यो कदम आवश्यक भएको जनाएको थियो।
टेकक्रञ्चका अनुसार टेलिग्रामले भने सम्पूर्ण प्लेटफर्म बन्द गर्नुको सट्टा सम्बन्धित सामग्रीमाथि मात्रै कारबाही गर्नुपर्ने भन्दै दिल्ली उच्च अदालतमा आदेशको चुनौती दिएको थियो। तर अदालतले शुक्रबार प्रतिबन्धलाई यथावत् राखेको छ।
प्रोटोनका अनुसार प्रतिबन्धपछि बुधबार भारतबाट दैनिक नयाँ दर्ता आधारभूत स्तरभन्दा १२० प्रतिशत बढेको थियो। मंगलबार साँझ प्रतिबन्ध घोषणा भएपछि प्रति घण्टा दर्ता १५० प्रतिशतसम्म बढेको कम्पनीले जनाएको छ।
क्यानडास्थित भीपीएन सेवा प्रदायक विन्डस्क्राइबले पनि यस्तै प्रवृत्ति देखिएको जनाएको छ। कम्पनीका अनुसार भारतबाट हुने नयाँ दर्ता सामान्य स्तरभन्दा करिब १०० प्रतिशत बढेको थियो भने आईओएस एपको पहिलोपटक डाउनलोड संख्या करिब ८९ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो।
विन्डस्क्राइबकी ग्रोथ अपरेसन्स म्यानेजर रेबेका रोजेनबर्गले कुनै एपमा प्रतिबन्ध लगाइँदा, उमेर सीमा वा प्रमाणीकरणको व्यवस्था लागू गरिँदा वा इन्टरनेट पहुँच सीमित गरिँदा यस्तै प्रवृत्ति देखिने गरेको बताइन्।
यो वृद्धि केही भीपीएन सेवामा मात्र सीमित थिएन। सेन्सर टावरका अनुसार जुन १७ मा भारतमा भीपीएन एप श्रेणीको कुल डाउनलोड अघिल्लो दिनको तुलनामा १० प्रतिशतले बढेको थियो, जसले पछिल्ला दुई सातादेखिको गिरावटको प्रवृत्ति उल्टाएको छ।
प्रयोगकर्ताहरूले टेलिग्रामका विकल्प पनि खोज्न थालेका छन्। एपफिगर्सका अनुसार भारतमा सिग्नलको डाउनलोड एप्पल एप स्टोरमा ७२ प्रतिशत र गुगल प्लेमा ३२२ प्रतिशतले बढेको छ। भाइबरको एप्पल एप स्टोर डाउनलोड २१६ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
टेलिग्रामसँग सम्बन्धित मेसेजिङ एप आईमी मा पनि तीव्र वृद्धि देखिएको छ। कम्पनीका अनुसार गुगल प्लेमा यसको दैनिक औसत डाउनलोड करिब ८२७ बाट बढेर जुन १६ मा ५० हजार ९०० पुगेको थियो।
यद्यपि प्रतिबन्धले तत्कालै टेलिग्रामको प्रयोग घटाएको देखिएको छैन। सेन्सर टावरका अनुसार प्रतिबन्ध घोषणा गरिएको दिन भारतमा टेलिग्रामका दैनिक सक्रिय प्रयोगकर्ता १७ प्रतिशतले बढेका थिए। यो सन् २०२१ मा मेटाका सेवाहरूमा व्यापक अवरोध आएयताको सबैभन्दा ठूलो दैनिक वृद्धि हो।
अन्य तथ्यांकले पनि प्रतिबन्धपछि प्रयोगकर्ताहरूले टेलिग्राममा पहुँच कायम राख्न प्रयास बढाएको देखाउँछन्। क्लाउडफ्लेयर रडारका प्रमुख लाइ यी ओहल्सेनका अनुसार प्रतिबन्ध घोषणा भएको दुई दिनभित्र भारतबाट टेलिग्रामसँग सम्बन्धित डोमेनमा डीएनएस अनुरोध उल्लेखनीय रूपमा बढेका थिए।
टेलिग्रामले दिल्ली उच्च अदालतमा भएको सुनुवाइका क्रममा आफूले सरकारी निकायसँग सहकार्य गरिरहेको जनाएको छ। कम्पनीका वकिलहरूले सम्बन्धित च्यानलहरू हटाइसकेको र भारतका १५ करोडभन्दा बढी प्रयोगकर्तालाई असर पार्ने गरी सम्पूर्ण प्लेटफर्ममा प्रतिबन्ध लगाउनु आवश्यक नभएको तर्क गरेका थिए।
सरकारी पक्षका वकिलहरूले भने एनईईटी पुनःपरीक्षासँग सम्बन्धित अस्थायी उपायका रूपमा प्रतिबन्ध लगाइएको बताएका थिए। भारतका सोलिसिटर जनरल तुषार मेहताले स्थायी प्रतिबन्ध अनुपातिकताको दृष्टिले प्रश्न उठ्न सक्ने भए पनि हालको प्रतिबन्धको उद्देश्यसँग तार्किक सम्बन्ध रहेको बताएका थिए।
शुक्रबारको निर्णयमा अदालतले आपत्कालीन प्रकृतिको आदेश भएकाले सरकारले निर्धारित प्रक्रिया पालना गरेको निष्कर्ष निकालेको छ।
अनलाइन प्लेटफर्ममा सरकारी प्रतिबन्ध लगाइँदा भीपीएनको प्रयोग बढ्ने प्रवृत्ति अन्य देशहरूमा पनि देखिएको छ। सेन्सर टावरका अनुसार सन् २०२५ मा टिकटकलाई अमेरिकी एप स्टोरबाट अस्थायी रूपमा हटाइँदा अमेरिकामा भीपीएन डाउनलोड एक सातामै ४० प्रतिशतभन्दा बढी बढेको थियो। विन्डस्क्राइबले इरान र रुसलगायतका देशमा पनि यस्तै अवस्था देखिएको जनाएको छ।
प्रकाशित: ५ असार २०८३, शुक्रबार
