काठमाडौं ।
एन्थ्रोपिकले शुक्रबार अमेरिकी सरकारले राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी चिन्ता देखाउँदै विदेशी नागरिकहरूका लागि आफ्ना एआई मोडेलहरूको पहुँच निलम्बन गर्न आदेश दिएपछि सबै प्रयोगकर्ताका लागि आफ्ना सबैभन्दा उन्नत एआई मोडेलहरू “तत्काल बन्द” गर्ने जनाएको छ।
कम्पनीले एक विज्ञप्तिमा सरकारले फेबल ५ र माइथोज ५ मा विदेशी नागरिकहरूको पहुँच निलम्बन गर्न निर्यात नियन्त्रणसम्बन्धी निर्देशन दिएको, तर राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी चिन्ताबारे कुनै विशेष विवरण नदिएको जनाएको छ।
एन्थ्रोपिकका अनुसार सरकारले फेबल ५ लाई सफ्टवेयरका कमजोरीहरू पहिचान गर्न प्रयोग हुन नदिने सुरक्षात्मक व्यवस्थालाई छल्न वा “जेलब्रेक” गर्न सकिने एउटा तरिका रहेको विश्वास गरेको छ।
रोयटर्सका अनुसार यो आदेश ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरू र आईपीओको तयारीमा रहेको एन्थ्रोपिकबीचको अघिल्लो विवाद अमेरिकी सरकारका केही निकायहरूमा कम हुँदै गएको संकेत देखिइरहेका बेला आएको हो।
यस वर्ष एन्थ्रोपिकले अमेरिकी सेनालाई आफ्ना एआई मोडेलहरू घरेलु निगरानी तथा पूर्ण रूपमा स्वायत्त हतियार प्रणालीमा प्रयोग गर्न अनुमति दिन अस्वीकार गरेपछि सरकारसँगको सम्बन्ध बिग्रिएको थियो। त्यसपछि सरकारले एन्थ्रोपिकलाई आपूर्ति शृंखला कालोसूचीमा राखेको थियो, जुन यसै वर्षपछि लागू हुने तय गरिएको छ।
यो कदम विदेशी प्रतिद्वन्द्वीहरूको एआई क्षमता रोक्न अमेरिकाले गरिरहेको प्रयासको ठूलो विस्तारका रूपमा पनि हेरिएको छ। विगतका वर्षहरूमा अमेरिकी निर्यात नियन्त्रण मुख्यतः एआई सञ्चालन गर्ने चिप र उपकरणहरूमा केन्द्रित थियो, एआईमा विदेशी पहुँच सीमित गर्नमा होइन।
एन्थ्रोपिकले सरकारले “सम्भावित सीमित र सार्वभौमिक नभएको जेलब्रेक” सम्बन्धी केवल मौखिक प्रमाण दिएको जनाएको छ।
“हामी सीमित सम्भावित जेलब्रेकको निष्कर्षलाई सयौं करोड मानिसले प्रयोग गरिरहेको व्यावसायिक मोडेल फिर्ता लिनुपर्ने कारण मान्दैनौं,” कम्पनीले जनाएको छ।
सरकारी निर्देशन र एन्थ्रोपिकको प्रतिक्रियाले मोडेलका सुरक्षात्मक व्यवस्थाहरू छल्न प्रयोग हुने तथाकथित “जेलब्रेक” बाट उत्पन्न जोखिमको मूल्याङ्कन कसरी गर्ने भन्ने विषयमा एआई विकासकर्ता र नियामकबीच बढ्दो तनाव देखाएको छ।
बुधबार मात्रै एन्थ्रोपिकले अस्वीकार्य जोखिम भएका एआई मोडेलहरू रोक्न सक्ने अधिकारसहित अमेरिकामा थप निगरानीको पक्षमा आवाज उठाएको थियो। तर शुक्रबारको सरकारी कदम निष्पक्ष र तथ्यमा आधारित नियमनका सिद्धान्तअनुसार नभएको कम्पनीले जनाएको छ।
पेन्टागनकी प्रमुख सूचना अधिकारी किर्स्टन डेभिजले एक्समा गरेको पोस्टमा रक्षा विभागले राष्ट्रिय सुरक्षालाई प्राथमिकता दिने पक्षमा रहेको बताएकी छन्।
“केही कुराहरू आम्दानी चक्र, क्लिकबेट र आईपीओअघिको मूल्याङ्कनभन्दा धेरै महत्वपूर्ण हुन्छन्। अमेरिका पहिलो। सधैं,” डेभिसले लेखेकी छन्।
एन्थ्रोपिकले गत महिना अमेरिकामा गोप्य रूपमा आईपीओका लागि आवेदन दिएको थियो, जसले सार्वजनिक बजारमा प्रवेश गर्ने प्रतिस्पर्धामा ओपनएआईभन्दा अघि बढेको संकेत दिएको थियो।
यसै साता एन्थ्रोपिकले क्लोड फेबल ५ नामक एआई मोडेल सार्वजनिक गरेको थियो, जसलाई कम्पनीले “माइथोज-क्लास” नामक नयाँ क्षमता स्तरको प्रतिनिधि भनेको छ। यस मोडेलमा साइबर सुरक्षा जस्ता जोखिमपूर्ण क्षेत्रमा प्रयोग रोक्ने सुरक्षात्मक व्यवस्था समावेश गरिएको छ, जसलाई केही प्रयोगकर्ताले “अत्यधिक व्यापक” भएको भन्दै आलोचना गरेका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार गलत हातमा पुगेमा माइथोज मोडेलहरूले विशेष गरी बैंकिङजस्ता जटिल, आपसमा जोडिएका र दशकौं पुराना प्रविधि प्रणालीमा आधारित क्षेत्रमा उन्नत साइबर आक्रमणलाई तीव्र बनाउन सक्छन्।
एन्थ्रोपिकले फेबल सार्वजनिक गर्नुअघि अमेरिकी सरकारलगायतसँग सुरक्षा विषयमा सहकार्य गरेको र प्रतिस्पर्धी एआई कम्पनीका मोडेलहरूमा पनि कोडभित्रका साना त्रुटिहरू पत्ता लगाउने समान क्षमता रहेको जनाएको छ।
“यस आदेशको प्रत्यक्ष प्रभावस्वरूप नियम पालना सुनिश्चित गर्न हामीले फेबल ५ र माइथोज ५ लाई सबै ग्राहकका लागि तत्काल बन्द गर्नुपरेको छ। एन्थ्रोपिकका अन्य सबै मोडेलहरूको पहुँचमा कुनै असर पर्ने छैन,” कम्पनीले जनाएको छ।
कम्पनीले यो “गलत बुझाइ” भएको विश्वास व्यक्त गर्दै सकेसम्म चाँडो मोडेलहरूको पहुँच पुनःस्थापित गर्न काम गरिरहेको जनाएको छ।
“यदि यही मापदण्ड सम्पूर्ण उद्योगमा लागू गरियो भने, यसले अग्रणी मोडेल विकास गर्ने सबै कम्पनीका नयाँ मोडेल सार्वजनिक गर्ने प्रक्रिया लगभग रोक्नेछ,” कम्पनीले जनाएको छ।
एडब्लूएसले शुक्रबार ढिलो एन्थ्रोपिकले “सबै क्षेत्रका सबै प्रयोगकर्ता” का लागि ती मोडेलहरूको पहुँच रद्द गर्न अनुरोध गरेको जनाएको छ।
एक अमेरिकी अधिकारीले वाणिज्य विभागले विदेशी नागरिकहरूका लागि फेबल ५ र माइथोज ५ को सबै पहुँच निलम्बन गर्न निर्यात नियन्त्रणसम्बन्धी निर्देशन जारी गरेको पुष्टि गरेका छन्।
सन् २०२५ को गर्मीयाममा प्रशासनले जारी गरेको एआई कार्ययोजनामा योगदान दिएका पूर्व ह्वाइट हाउस अधिकारी डीन बलले एक्समा गरेको पोस्टमा यस आदेशले अमेरिकाबाहिर जन्मिएका मात्र नभई अमेरिका भित्र रहेका सबै “गैर-अमेरिकी” व्यक्तिलाई एन्थ्रोपिकका नयाँ मोडेल प्रयोग गर्न प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने संकेत गरेको बताएका छन्।
“यसको अर्थ एन्थ्रोपिकका मोडेल प्रयोग गर्न तपाईंले आफ्नो नागरिकता प्रमाणित गर्नुपर्ने अपेक्षा गर्न सक्नुहुन्छ,” बलले लेखेका छन्।
एन्थ्रोपिकका सह-संस्थापक क्रिस ओलाह, एआई अनुसन्धानकर्ता आन्द्रेज तथा दार्शनिक अमाण्डा आस्केलसहित कम्पनीका केही प्रमुख कर्मचारीहरू अमेरिकाबाहिर जन्मिएका हुन्।
उनीहरूको नागरिकता स्थिति निर्धारण गर्न रायटर्स सफल भएन भने एन्थ्रोपिकका प्रवक्ताले यस्ता कर्मचारीहरूले पनि एआई मोडेलमा पहुँच गुमाउने हुन् वा होइनन् भन्नेबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेका छन्।
प्रकाशित: ३१ जेष्ठ २०८३, आईतवार
