काठमाडौं ।
डोनाल्ड ट्रम्प, बर्नी स्यान्डर्स र साम अल्टम्यान सबै कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा सार्वजनिक स्वामित्वबारे कुरा गरिरहेका छन्।
यो सम्भवतः ओपनएआईका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत साम अल्टम्यानबाट अमेरिकी सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सलाई गरिएको अप्रत्याशित निजी प्रस्ताव थियो।
भर्मन्टका सिनेटर स्यान्डर्सले ओपनएआईजस्ता कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनीहरूमा सर्वसाधारणको ५० प्रतिशत स्वामित्व रहने योजना सार्वजनिक गरेको केही समयपछि दुवैबीच भेट भएको थियो। उक्त योजनामा ती कम्पनीहरूको सेयर प्रयोग गरेर सार्वजनिक सम्पत्ति कोष स्थापना गर्ने र एआई कम्पनीहरूले सिर्जना गरेको सम्पत्ति जनतामा बाँड्ने प्रस्ताव गरिएको थियो।
एपीन्यूजका अनुसार भेटका क्रममा अल्टम्यानले पनि एआई कम्पनीहरूमा सर्वसाधारणको हिस्सेदारी हुनुपर्ने आफ्नो चाहना रहेको बताएका थिए। उनले स्यान्डर्सले प्रस्ताव गरेको ५० प्रतिशत स्वामित्वको सीमा स्वीकार गर्न नसक्ने बताए पनि यस अवधारणाको समर्थनमा सँगै काम गर्न इच्छुक रहेको जानकारी कुराकानीबारे जानकार व्यक्तिहरूले दिएका छन्।
अल्टम्यानकै अनुरोधमा यस साता स्यान्डर्सको सिनेट कार्यालयमा करिब एक घण्टा लामो बैठक भएको थियो। एआईको तीव्र विस्तारका लागत अमेरिकी जनताले स्वीकार गर्नुपर्ने दबाब बढ्दै गए पनि उनीहरू अझै यसको प्रत्यक्ष फाइदाबारे विश्वस्त हुन सकेका छैनन्।
यही अवस्थाले एआई कम्पनीहरू र नीति निर्माताबीचको तनावलाई उजागर गरेको छ। तर अर्कोतर्फ, जनवादको प्रभावले स्यान्डर्सदेखि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसम्मका नेताहरूलाई एआईको वृद्धिमा जनतालाई पनि हिस्सेदार बनाउने विचारतर्फ आकर्षित गरेको छ।
शुक्रबार एयर फोर्स वनमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले “अमेरिकी जनताले एआईको सफलताबाट लाभ लिन सक्ने” सम्भावित साझेदारीबारे चर्चा गरे। उनले प्रमुख एआई कम्पनीका अधिकारीहरू “सम्भवतः अर्को साता” यस विषयमा छलफल गर्न ह्वाइट हाउस आउने बताए।
“यसमा निकै रोचक कुरा छ, जहाँ यो लगभग अमेरिकी जनतासँगको साझेदारीजस्तै बन्न सक्छ,” रिपब्लिकन नेता ट्रम्पले भने।
पत्रकारहरूले स्यान्डर्सले एआई कम्पनीहरूमा सार्वजनिक स्वामित्वको प्रस्ताव गरेको विषय उठाउँदा ट्रम्पले आफ्ना समर्थक र स्यान्डर्सका समर्थकबीच केही समानता रहेको बताए। ट्रम्पका अनुसार ट्रम्प र स्यान्डर्सलाई समर्थन गर्ने मतदाताहरूका आर्थिक दृष्टिकोण “त्यति धेरै फरक छैनन्।”
ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा निजी कम्पनीहरूमा सरकारी लगानीको अवधारणालाई समर्थन गरेका छन्, जसले उनको दलको परम्परागत राजनीतिलाई बदलिदिएको छ।
गत वर्ष उनको प्रशासनले संघर्षरत सिलिकन भ्याली कम्पनी इन्टेलमा १० प्रतिशत हिस्सेदारी सुरक्षित गरेको थियो। यस वर्षको सुरुआतमा स्पिरिट एयरलाइन्सलाई सरकारी नियन्त्रणमा लिने सम्भावनाबारे पनि विचार गरिएको थियो, यद्यपि सम्झौता हुन नसकेपछि एयरलाइन्स अन्ततः बन्द भयो।
एआईविरुद्धको सार्वजनिक असन्तुष्टि बेवास्ता गर्न गाह्रो बन्दै गएको छ।
ट्रम्प र स्यान्डर्सजस्ता प्रभावशाली व्यक्तिहरूको यस्तो धारणा वासिङ्टनभन्दा बाहिर पनि एआईप्रति बढ्दो चिन्ताको बीचमा आएको हो।
मिशिगनमा हालै डेमोक्र्याट नेताहरूबीच गभर्नर ग्रेचेन ह्विटमरले साम अल्टम्यानसँग एउटा ठूलो डाटा सेन्टर निर्माणस्थलमा उपस्थित भएको विषयलाई लिएर विवाद भएको थियो। न्यूयोर्कका डेमोक्र्याट उम्मेदवार एलेक्स बोरेसजस्ता राजनीतिज्ञहरूले पनि मतदाताहरूको एआईसम्बन्धी चिन्तालाई चुनावी मुद्दा बनाएका छन्।
“यो समाजका लागि वास्तविक परिवर्तन हो,” अल्टम्यानले यस साता पत्रकारहरूसँग भने। “मानिसहरूले एआई धेरै प्रयोग गर्न सक्छन्, त्यसलाई मन पराउन सक्छन्, र एकै समयमा यसले भविष्यमा के असर पार्छ भन्ने चिन्ता पनि गर्न सक्छन्।”
देशभर निर्माण भइरहेका डाटा सेन्टर परियोजनाहरूले बिजुलीको माग, पानीको खपत र वातावरणीय प्रभावबारे चिन्ता व्यक्त गर्ने स्थानीय बासिन्दाहरूको विरोध सामना गरिरहेका छन्। ओहायो र भर्जिनियाजस्ता राज्यहरूले, जुन पहिले यस्ता परियोजना आकर्षित गर्न उत्साहित थिए, अब कर छुटसम्बन्धी प्रोत्साहनहरूको पुनरावलोकन गर्न थालेका छन्।
बिग टेक कम्पनीहरूका आलोचक रिपब्लिकन सिनेटर जोश हाउलीले एसोसिएटेड प्रेससँग भने, “उनीहरूले आफ्नै बिजुली, आफ्नै ग्रिड र आफ्नै पानी आपूर्तिको खर्च बेहोर्न सहमत नभएसम्म थप डाटा सेन्टर विकास नहुने कानुन अहिले नै पारित गर्नुपर्छ।”
वासिङ्टन पुग्नुअघि अल्टम्यान सोमबार मिशिगन पुगेका थिए। उनले डेमोक्र्याट नेता ह्विटमरसँग १६ लाख ५० हजार वर्गफुट क्षेत्रफलको डाटा सेन्टर निर्माणस्थलमा संयुक्त उपस्थिति जनाएका थिए। ह्विटमरको टोलीले उक्त परियोजनाले २,५०० भन्दा बढी युनियन निर्माण रोजगारी सिर्जना गर्ने दाबी गरेको छ।
तर स्थानीय अभियन्ता र केही डेमोक्र्याट नेताहरूले यसको आलोचना गरेका छन्। मिशिगनकी प्रतिनिधि राशिदा तलाइबले उक्त परियोजनालाई “घृणित” भन्दै ह्विटमरप्रति आफू “अत्यन्त निराश” भएको बताइन्।
डेमोक्र्याट सिनेटर एलिसा स्लोटकिनले भने, “यो अहिले निकै विवादास्पद विषय बनेको छ र यसको विरोध स्थानीय तहबाटै उठिरहेको छ। मानिसहरू यसबारे निकै बलियो धारणा राख्छन्।”
तर ह्विटमरले कार्यक्रमपछि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै भनिन्, “एउटा कुरा स्पष्ट छ, हामी सबैको खल्तीमा मोबाइल फोन छ।”
“हामी सबै दिनप्रतिदिन प्रविधि र डाटाको बढी प्रयोग गरिरहेका छौं र यी डाटा सेन्टरहरू बन्ने नै छन्। त्यसैले यदि हामीले तिनीहरूलाई उच्च मापदण्डमा राखेर मिशिगनमै निर्माण गर्न सक्छौं भने त्यो सबैभन्दा राम्रो उपाय हो,” उनले भनिन्।
यो तनाव डाटा सेन्टरमा मात्र सीमित छैन। विश्वविद्यालयहरूमा दीक्षान्त समारोहका वक्ताहरूले कृत्रिम बुद्धिमत्ताबारे बोल्दा हुटिङसमेत सामना गर्नुपरेको छ। हार्भर्ड केनेडी स्कूलको २०२५ को एक सर्वेक्षणअनुसार करिब ७० प्रतिशत कलेज विद्यार्थीहरूले एआईलाई आफ्नो रोजगारीको सम्भावनाका लागि खतरा ठान्छन्।
अल्टम्यानले यी चिन्ताहरू स्वीकार गरे। उनका अनुसार “रोजगारीमा यसको प्रभाव हाम्रो क्षेत्रका धेरैले अनुमान गरेभन्दा कम देखिएको छ,” तर उनले “कलेजका विद्यार्थीहरू भविष्यबारे निकै चिन्तित छन् भन्ने कुरा” आफूले बुझ्ने बताए।
प्रकाशित: २६ जेष्ठ २०८३, मंगलवार
