काठमाडौं ।
चीनले स्वास्थ्य सेवामा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रयोग तीव्र गतिमा विस्तार गरिरहेको छ। दन्त उपचारदेखि लिएर रोग पहिचान, चिकित्सा निर्णय सहयोग र रोग जोखिम पूर्वानुमानसम्म यस प्रविधिले चिकित्सक र बिरामी दुवैको अनुभव परिवर्तन गरिरहेको छ।
पश्चिम चीन दन्त अस्पतालमा प्रयोग भइरहेको कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित “स्मार्ट ब्रेन” प्रणालीले केही सेकेन्डमै ३० भन्दा बढी सामान्य दन्त रोगहरूको पहिचान गर्न सक्छ। साथै, यसले बिरामीलाई सजिलै बुझ्न सकिने दृश्यात्मक निदान चार्ट पनि तयार गर्छ।
अस्पतालका दन्त चिकित्सक वाङ चेङलिनका अनुसार पहिले जटिल चिकित्सा शब्दहरू बुझाउन धेरै समय लाग्थ्यो, तर अहिले कृत्रिम बुद्धिमत्ताले बिरामीलाई आफ्नै अवस्थाबारे स्पष्ट रूपमा बुझ्न सहयोग गरेको छ।
उक्त अस्पतालमा प्रयोग भइरहेको क्लिनिकल स्तरको ठूलो कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलले युवा चिकित्सकहरूलाई “क्लाउड मेन्टर” जस्तै मार्गदर्शन गर्छ, जसले ८० देखि ९० प्रतिशतसम्म सटीकता सहित प्रारम्भिक रोग पहिचान र उपचारमा सहयोग पुर्याउँछ।
यो विकास चीनभर फैलिँदो प्रवृत्तिको हिस्सा हो। कृत्रिम बुद्धिमत्ताले मेडिकल छवि विश्लेषण, क्लिनिकल निर्णय सहायता र स्वास्थ्य जोखिम अनुमान जस्ता क्षेत्रमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।
सरकारले पनि यसलाई प्राथमिकता दिएको छ। २०२५ मा चीनको राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोग लगायत निकायहरूले स्वास्थ्य सेवामा कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रयोग बढाउन दिशानिर्देश जारी गरेका थिए। साथै, चीनको १५औँ पञ्चवर्षीय योजना (२०२६–२०३०) ले डिजिटल तथा स्मार्ट प्रविधिको प्रयोगलाई स्वास्थ्य व्यवस्थापन, प्रिसिजन चिकित्सा, बीमा सेवा र वृद्ध हेरचाहमा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
आंकडाअनुसार, २०२५ मे १ सम्म चीनमा करिब ३०० मेडिकल ठूला मोडेलहरू विकास भइसकेका छन् भने ग्रामीण स्तरका टेलिमेडिसिन छवि सेवाले ६८ मिलियनभन्दा बढी केसहरू प्रशोधन गरिसकेका छन्।
तर विशेषज्ञहरूले चुनौतीहरू पनि औंल्याएका छन्, जस्तै—उच्च गुणस्तरको चिकित्सा डाटाको अभाव र गलत निदानको जोखिम।
पश्चिम चीन दन्त अस्पतालकी विभाग प्रमुख झाङ होङयिङका अनुसार सामान्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलहरू क्लिनिकल सोच बुझ्न पर्याप्त सक्षम हुँदैनन् र व्यक्तिगत निदानमा सीमित हुन्छन्।
यस समस्याको समाधानका लागि चिकित्सक र प्रविधि क्षेत्रबीच अझ घनिष्ठ सहकार्य आवश्यक रहेको विशेषज्ञहरूको भनाइ छ।
हालै, प्रविधि कम्पनी अलिबाबाले हाङझाउमा मेडिकल कृत्रिम बुद्धिमत्ता सहायक सार्वजनिक गरेको छ। साथै, उसले बीएमजे समूहसँग विशेष सामग्री साझेदारी सम्झौता पनि गरेको छ, जसले विगत १० वर्षका ७० ओटा चिकित्सा जर्नलका सामग्रीहरू कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रशिक्षणका लागि प्रयोग गर्न अनुमति दिन्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार भविष्यमा चीनले आफ्नै मेडिकल कृत्रिम बुद्धिमत्ता मापदण्ड विकास गर्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ, जसले विश्वव्यापी स्वास्थ्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता शासनमा पनि योगदान पुर्याउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। रासस/सिन्ह्वा
प्रकाशित: ६ जेष्ठ २०८३, बुधबार
