काठमाडौं ।
हाल चीनमा बेइजिङमा जारी अटो शोमा चिनियाँ विद्युतीय सवारी (ईभी) हरूबारे निकै चर्चा भइरहेको छ। यो कार्यक्रममा विश्वकै सबैभन्दा उन्नत कार बजारका रूपमा चिनिन थालेको अवस्थालाई नजिकबाट हेर्ने अवसर दिएको छ।
चिनियाँ ईभीहरूले अरू सबैलाई धेरै पछाडि पारेका छन्—इन्फोटेन्मेन्ट प्रणाली यस्तो कि स्मार्टफोन पुरानो जस्तो देखिन्छ, रेञ्ज यति धेरै कि टर्बोडिजेल आउडी पनि पछि पर्छ र चार्जिङ गति कहिलेकाहीँ पेट्रोल भर्नेभन्दा पनि छिटो हुन सक्छ।
तर अमेरिकी सन्दर्भमा हेर्दा यी दावीहरू अरूको अनुभवमै भर पर्नुपर्ने अवस्था छ। जो बाइडेनको प्रशासनको अन्त्यतिर चिनियाँ ईभीमा १०० प्रतिशत कर लगाइएको थियो। डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनमा थप कर लगाइयो, जसले अमेरिकी बजारमा चिनियाँ कारहरूलाई अझै प्रतिस्पर्धाहीन बनायो।
साथै दुवै प्रशासनको समयमा चिनियाँ सम्बन्धित कनेक्टेड कार सफ्टवेयरको बिक्री सीमित गर्ने कानुन पनि पारित गरिएको थियो। यसै हप्ता मात्र ७० भन्दा बढी डेमोक्र्याट सांसदहरूले राष्ट्रिय सुरक्षा र आर्थिक कारण देखाउँदै यस्ता अवरोध कायम राख्न आग्रह गरेका छन्।
आर्सटेक्निकाका अनुसार इन्टरनेटमा भने जनमत फरक देखिन्छ। सामाजिक सञ्जालहरूमा सस्तो चिनियाँ ईभीप्रति ठूलो आकर्षण देखिन्छ।
अमेरिकामा नयाँ गाडीको औसत मूल्य २०२५ सम्म आइपुग्दा ५०,३२६ डलरसम्म पुगेको छ, जुन २०२० मा करिब ४०,००० र २०१५ मा ३५,००० डलर थियो। कक्स अटोमोटिभका अनुसार मूल्यहरू समयसँगै निरन्तर बढिरहेका छन्।
फेडेरल रिजर्भका तथ्यांकले तलब पनि बढेको देखाए पनि अहिले ब्याजदर उच्च भएकाले ऋण लिएर गाडी किन्न झन् महँगो परेको छ। धेरै उपभोक्ताहरू ७२ वा ८४ महिनासम्मको ऋण लिएर गाडी किनिरहेका छन्, जसले कुल लागत बढाउँछ।
यसैले गाडी किन्नु धेरैका लागि कठिन बन्दै गएको छ।
तर चिनियाँ ईभी विरुद्धका केही चिन्ताहरू पनि वास्तविक छन्। मुख्य चिन्ता घरेलु रोजगारी संरक्षणसँग सम्बन्धित छ। ब्यूरो अफ लेबर स्टाटिस्टिक्सका अनुसार अमेरिकामा करिब ९५२,००० मानिस मोटर गाडी र पार्ट्स उत्पादनमा कार्यरत छन्। सस्तो चिनियाँ आयातले यी रोजगारीहरू जोखिममा पार्न सक्छ।
चीनले आफ्ना हरित उद्योगहरूलाई ठूलो मात्रामा सरकारी सहयोग दिएको छ, जसले यूरोप र अमेरिकाका उद्योगहरूलाई प्रतिस्पर्धामा दबाब दिएको छ। साथै, चीनमा मजदुरी दर अमेरिकाको करिब एक चौथाइ मात्र भएकाले उत्पादन लागत कम हुन्छ। विश्लेषकहरूका अनुसार आपूर्तिकर्तासँग राम्रो वित्तीय सर्त र विदेशी बौद्धिक सम्पत्ति प्रयोगमा कम खर्च पनि उनीहरूको फाइदा हो।
यसै कारणले यूरोपेली केन्द्रीय बैंकले चिनियाँ प्रतिस्पर्धाका कारण करिब २ ला ४० हजार रोजगारी गुमेको जनाएको छ। जिम फार्लेले चीनमा उत्पादन क्षमता यति धेरै भएको बताएका छन् कि यसले अमेरिकामा वर्षमा किनिने करिब १ करोड २० लाख गाडीलाई सजिलै प्रतिस्थापन गर्न सक्छ।
त्यस्तै कोजी सातोले जापानी कम्पनीहरूले चिनियाँ प्रतिस्पर्धीसँग बराबरी गर्न नसके अस्तित्व नै संकटमा पर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
अर्को ठूलो चिन्ता गोपनीयता र राष्ट्रिय सुरक्षासँग सम्बन्धित छ। चीन सरकारले केही वर्षअघि टेस्लाका गाडीहरूलाई आफ्ना संवेदनशील क्षेत्र नजिक सञ्चालन गर्न रोक लगाएको थियो, यद्यपि पछि डाटा सुरक्षा नियम पालना गरेपछि त्यो प्रतिबन्ध हटाइएको थियो।
ती नियमअनुसार चिनियाँ कम्पनीहरूले आफ्ना ग्राहकहरूको ड्राइभिङसम्बन्धी धेरै डाटा सरकारलाई उपलब्ध गराउनुपर्ने व्यवस्था छ।
यसरी हेर्दा, चिनियाँ ईभी हरूबारेको चर्चा पूर्ण रूपमा गलत पनि होइन र पूर्ण रूपमा सत्य पनि होइन—यसमा अवसर र जोखिम दुवै पक्ष छन्।
प्रकाशित: २३ बैशाख २०८३, बुधबार
