काठमाडौं ।
चीनले आकाशमा उडेर बिजुली उत्पादन गर्ने मेगावाट–स्तरको विश्वकै पहिलो हावाबाट चल्ने टर्बाइन सफलतापूर्वक परीक्षण गरेको छ।
बेइजिङ लिनी युनछुआन इनर्जी टेक्नोलोजीले विकास गरेको एस२००० एयरबोर्न विन्ड एनर्जी सिस्टम हिलियम ग्यासले भरिएको ठूलो एयरशिप हो, जसमा १२ वटा हावा टर्बाइन जडान गरिएका छन्।
यो यान हजारौं फिट उचाइमा पुगेर माथिल्लो सतहका स्थिर हावाको गति उपयोग गर्छ। हावाले टर्बाइन घुमाउँदा उत्पन्न बिजुली डोरीमार्फत जमिनमा पठाइन्छ र त्यसपछि विद्युत् ग्रिडमा जोड्न सकिन्छ।
परीक्षण उडानका क्रममा एस२००० लाई सिचुआन प्रान्तमाथि २,००० मिटर (६,५६० फिट) उचाइमा उडाइएको थियो। उक्त उडानमा ३८५ किलोवाट–घण्टा (kWh) बिजुली उत्पादन गरिएको कम्पनीले जनाएको छ।
यो मात्रा औसत अमेरिकी घरपरिवारलाई करिब दुई हप्तासम्म बिजुली आपूर्ति गर्न पर्याप्त हुने बताइएको छ। Global Times ग्लोबल टाइम्सका अनुसार एस२००० को लम्बाइ ६० मिटर, उचाइ ४० मिटर र चौडाइ ४० मिटर छ। यसको कुल विद्युत् क्षमता ३ मेगावाट रहेको छ।
कम्पनीका प्राविधिक प्रमुख वेङ हान्केका अनुसार यो प्रविधि दुई प्रमुख क्षेत्रमा उपयोगी हुन सक्छ। पहिलो, सीमावर्ती चौकीजस्ता ग्रिड बाहिरका स्थानमा स्थिर ऊर्जा स्रोतका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। दोस्रो, जमिनमा जडित परम्परागत हावा टर्बाइनसँग संयोजन गरी त्रि–आयामिक ऊर्जा आपूर्ति प्रणाली बनाउन सकिन्छ।
यदि ठूलो मात्रामा कार्यान्वयन गर्न सकियो भने, जमिन अभाव भएका युरोपेली देशहरू वा अपतटीय (समुद्री) टर्बाइनका लागि उपयुक्त उथला समुद्री सतह नभएका जापानजस्ता देशहरूका लागि यो प्रविधि उपयोगी हुन सक्छ।
तर २,००० मिटर लामो डोरीमार्फत स्थिर रूपमा ग्रिडमा बिजुली पठाउने विश्वसनीयता अझै परीक्षण गर्नुपर्नेछ। साथै, यस्तो उचाइमा बाँधिएको डोरीले हवाई सुरक्षामा जोखिम सिर्जना गर्न सक्छ।
व्यावसायिक रूपमा भरपर्दो सञ्चालनका लागि एस२००० ले थप कडा परीक्षण पार गर्नुपर्नेछ। सामान्य हावा टर्बाइनलाई नियमित मर्मत आवश्यक पर्छ, र हरेक मर्मतका लागि यानलाई जमिनमा फर्काउनुपर्ने भएकाले लागत बढ्न सक्छ।
उच्च उचाइमा हावाको ऊर्जा घनत्व बढी हुने भएकाले त्यहाँबाट बढी ऊर्जा उत्पादन गर्न सकिन्छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार १०० देखि २,५०० मिटर उचाइबीच हावाको ऊर्जा घनत्व करिब छ गुणासम्म बढ्न सक्छ। यही सम्भावनालाई उपयोग गर्दै एस२००० जस्ता उड्ने हावा टर्बाइनले भविष्यमा ऊर्जा उत्पादनमा नयाँ विकल्प दिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रकाशित: १८ फाल्गुन २०८२, सोमबार
