काठमाडौं ।
ओपनएआई र माइक्रोसफ्टले बेलायतको एआई ‘अलाइनमेन्ट प्रोजेक्ट’ मा सहभागिता जनाएका छन्। यो परियोजना यूके एआई सेक्युरिटी इन्स्टिच्युट (एआईसीआई) को नेतृत्वमा सञ्चालन भइरहेको छ।
यो परियोजनाको उद्देश्य सार्वजनिक सेवा क्षेत्रमा एआईको प्रयोग बढ्दै जाँदा त्यसप्रति विश्वास र जनविश्वास बढाउने रहेको बताइएको छ। परियोजनाअन्तर्गत अनुदान रकम वितरण, कम्प्युट पूर्वाधारमा पहुँच तथा एआईसीआईका वैज्ञानिकहरूबाट निरन्तर शैक्षिक मार्गदर्शन उपलब्ध गराइनेछ जसले एआई ‘अलाइनमेन्ट’ सम्बन्धी अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन गर्नेछ।
टेलिकम्स डटकमका अनुसार एआई अलाइनमेन्ट भन्नाले उन्नत एआई प्रणालीहरूलाई हाम्रो उद्देश्यअनुसार भरपर्दो रूपमा काम गर्न निर्देशन दिने प्रयासलाई जनाउँछ, जसले अनपेक्षित वा हानिकारक व्यवहारलाई रोक्ने विधिहरू विकास गर्ने लक्ष्य राख्छ।
एआई प्रणालीहरू थप सक्षम बन्दै जाँदा यस्ता असुरक्षित व्यवहार रोक्नु अत्यन्त आवश्यक मानिएको छ। अलाइनमेन्टमा प्रगति हुँदा एआईप्रति विश्वास बढ्ने र उत्पादकत्व वृद्धि, बिरामीका लागि मेडिकल स्क्यान समय घटाउने तथा नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्ने जस्ता फाइदाहरू प्राप्त हुने दाबी गरिएको छ।
परियोजनाको औपचारिक घोषणा गत वर्षको गर्मीयाममा गरिएको थियो। यस हप्ता भारतमा आयोजित एआई इम्प्याक्ट समिटमा बेलायतका उपप्रधानमन्त्री डेभिड ल्यामी र एआई मन्त्री कनिष्क नारायनले ओपनएआई र माइक्रोसफ्टको समर्थन सार्वजनिक गरेका हुन्।
ओपनएआईले परियोजनाका लागि ५.६ मिलियन पाउन्ड उपलब्ध गराउने जनाएको छ भने माइक्रोसफ्टले प्राविधिक सहयोग गर्ने बताइएको छ। हाल परियोजनाको कुल कोष २७ मिलियन पाउन्डभन्दा बढी पुगेको छ। पहिलो चरणमा ८ देशका ६० परियोजनालाई अनुदान प्रदान गरिएको छ भने दोस्रो चरण यसै गर्मीयाममा खुल्नेछ।
डेभिड ल्यामीले एआईले विशाल अवसर प्रदान गर्ने भए पनि सुरुदेखि नै सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताएका छन्। ओपनएआईका अनुसन्धान उपाध्यक्ष मिया ग्लेसेले एआई प्रणालीहरू थप सक्षम र स्वायत्त बन्दै जाँदा अलाइनमेन्ट अनुसन्धानले पनि समान गतिमा अघि बढ्नुपर्ने बताइन्।
उनका अनुसार जटिल समस्याहरू कुनै एक संस्थाले एक्लै समाधान गर्न सक्दैन, त्यसैले स्वतन्त्र अनुसन्धान टोलीहरूको सहकार्य आवश्यक हुन्छ।
यद्यपि एआई विकासमा खर्च भइरहेका अर्बौं डलरको तुलनामा ५.६ मिलियन पाउन्ड वा २७ मिलियन पाउन्डको कोष सानो देखिन्छ। ६० परियोजनामा विभाजित हुने यो रकमले भविष्यमा एआईसँग जोडिन सक्ने जोखिमलाई कति हदसम्म न्यूनीकरण गर्न सक्छ भन्ने विषयमा भने स्पष्टता अझै छैन।
प्रकाशित: १० फाल्गुन २०८२, आईतवार
