काठमाडौं ।
अर्बपति इलन मस्क कक्षीय डाटा सेन्टरबारे अब गम्भीर हुँदै गएका छन्। शुक्रबार स्पेसएक्सले संघीय सञ्चार आयोग (एफसीसी) मा १० लाख उपग्रहमा आधारित डाटा सेन्टर नेटवर्कको योजना दर्ता गर्दा यो मस्कको अर्को ठट्टा जस्तो लाग्न सक्थ्यो। तर एक हप्तापछि हेर्दा उनी यस विषयमा निकै गम्भीर रहेको स्पष्ट भएको छ।
यसको सबैभन्दा स्पष्ट संकेत सोमबार अघि बढेको स्पेसएक्स र एक्सएआई बीचको औपचारिक मर्जर हो। यसले मस्कका अन्तरिक्ष र एआई व्यवसायलाई एउटै संरचनामा जोडेको छ, जुन कुनै साझा पूर्वाधार परियोजना योजना गरिएको अवस्थामा अझ अर्थपूर्ण देखिन्छ।
टेकक्रञ्चका अनुसार मर्जरभन्दा बाहिर पनि अब कक्षीय एआई डाटा क्लस्टरको अवधारणा — अर्थात् अन्तरिक्षमै सञ्चालन हुने कम्प्युटर नेटवर्क — वास्तविक योजनाको रूपमा अघि बढ्न थालेको देखिन्छ। बुधबार एफसीसी ले उक्त प्रस्ताव स्वीकार गर्दै सार्वजनिक प्रतिक्रिया माग्ने तालिका तय गरेको छ।
यो सामान्यतया औपचारिक प्रक्रिया मात्र हो, तर एफसीसी अध्यक्ष ब्रेन्डन कारले असामान्य रूपमा उक्त फाइलिङ एक्स मा साझा गरे। अध्यक्षका रूपमा आफ्नो कार्यकालभर कारले ट्रम्पका सहयोगीलाई सहयोग गर्ने र विरोधीलाई दबाब दिने झुकाव देखाउँदै आएका छन्। त्यसैले मस्क ट्रम्पको पक्षमै रहेसम्म यो प्रस्ताव बिना ठूलो अवरोध अघि बढ्ने सम्भावना छ।
यसैबीच एलन मस्कले सार्वजनिक रूपमा कक्षीय डाटा सेन्टरको पक्षमा तर्क पनि विस्तार गर्न थालेका छन्। स्ट्राइपका सह–संस्थापक प्याट्रिक कोलिसनको पोडकास्टको नयाँ एपिसोडमा, जहाँ द्वारकेश पटेल पनि अतिथि थिए, मस्कले एआई कम्प्युटिङको ठूलो हिस्सा अन्तरिक्षमा सार्नुपर्ने आधार प्रस्तुत गरे। उनका अनुसार अन्तरिक्षमा सोलार प्यानलले बढी ऊर्जा उत्पादन गर्ने भएकाले डाटा सेन्टर सञ्चालनको मुख्य खर्चमध्ये एक घटाउन सकिन्छ।
“भूमिमा भन्दा अन्तरिक्षमा विस्तार गर्न सजिलो छ,” मस्कले पोडकास्टमा भने। “एउटा सोलार प्यानलले अन्तरिक्षमा भूमिको तुलनामा करिब पाँच गुणा बढी ऊर्जा दिन्छ, त्यसैले त्यहाँ यो वास्तवमा धेरै सस्तो पर्छ।”
तर ध्यान दिएर सुन्नेहरूले यहाँ तर्कमा केही कमजोरी देख्न सक्छन्। अन्तरिक्षमा सोलार प्यानलले बढी ऊर्जा उत्पादन गर्छन् भन्ने सत्य भए पनि डाटा सेन्टर सञ्चालनमा ऊर्जा मात्रै खर्च हुँदैन र सोलार प्यानल मात्र ऊर्जा स्रोत पनि होइनन्। त्यसैले सम्पूर्ण डाटा सेन्टरलाई कक्षामा राख्नु सस्तो हुन्छ भन्ने निष्कर्ष सीधै निकाल्न नमिल्ने कुरा पोडकास्टमा पटेलले औंल्याए।
उनले एआई मोडेल प्रशिक्षणका क्रममा बिग्रिने जीपीयूहरूको मर्मत कसरी गर्ने भन्ने चिन्ता पनि उठाएका छन्, तर त्यसका लागि पूरै एपिसोड सुन्नुपर्ने हुन्छ।
समग्रमा मस्क भने अडिग देखिए। उनले २०२८ लाई कक्षीय डाटा सेन्टरका लागि निर्णायक वर्षका रूपमा चिन्हित गरे। “मेरो कुरा याद राख्नुस्, ३६ महिनामा, सम्भवतः ३० महिनामै, एआई राख्न सबैभन्दा आर्थिक रूपमा आकर्षक स्थान अन्तरिक्ष हुनेछ,” मस्कले भने।
प्रकाशित: २४ माघ २०८२, शनिबार
