काठमाडौं ।
अपोलोको अन्तिम चन्द्रमा अवतरण भएको ५० वर्षपछिको आर्टेमिस चन्द्र कार्यक्रमको उद्घाटन मिशनलाई समाप्त पार्दै नासाको मानवरहित ओरियन क्याप्सुल आइतबार चन्द्रमाको वरिपरि आफ्नो यात्राको अन्तिम फर्किने बाटोमा अन्तरिक्षमा ठोक्कियो।
गमड्रप आकारको ओरियन क्याप्सुल, सेन्सरसहितको तीन डमीको सिमुलेटेड टोली बोकेको चन्द्रयान मेक्सिकोको बाजा क्यालिफोर्निया प्रायद्वीपको गुआडालुप टापु नजिकै बिहान स्थानीय समयअनुसार ९:३९ बजे प्यासिफिकमा प्यारासुटमार्फत खसेको थियो।
ओरियनले चन्द्रमाबाट ७९ माइल (१२७ किलोमिटर) माथि चन्द्रमाबाट उडेको र लगभग २,७०,००० माइल (४३४,५०० किमी) अन्तरिक्षमा पृथ्वीबाट आफ्नो सबैभन्दा टाढाको बिन्दुमा पुगेपछि करिब दुई हप्तापछि आफ्नो २५ दिने अभियानको एक हप्ताभन्दा कम समयको अन्त्यतिर लागेको थियो।
यसको मुख्य रकेट प्रणाली रहेको सेवा मोड्युललाई जेटिसन गरिसकेपछि, क्याप्सुलले पृथ्वीको वायुमण्डलमा करिब २४,५०० माइल प्रतिघण्टा (३९,४०० किलोमिटर) मा पुन: प्रवेश गरेको थियो। यो ध्वनीको गति भन्दा ३० गुणा बढी हो र त्यससँगै महासागरमा खसेको थियो।
उच्च प्रत्याशित आर्टेमिस १ मिशनलाई शुरु गर्दै ओरियनलाई नोभेम्बर १६ मा अन्तरिक्ष प्रक्षेपण प्रणाली (एसएलएस) रकेटको माथि राखेर प्रक्षेपण गरियो।
क्याप्सुल नोभेम्बर २५ मा चन्द्रमाको कक्षमा पुग्यो, त्यसपछि डिसेम्बर १ मा छोडियो। चार दिन पछि, ओरियनले आफ्नो मुख्य इन्जिनलाई ३.५ मिनेट जलाइयो र यो मिसनको सबैभन्दा लामो तर एक नजिकको चन्द्रमा नजिकको समयमा आफ्नो गृह ग्रह तर्फ फर्कनका लागि थियो।
२५.५ दिन लामो आर्टेमिस १ मिसन आइतबार पुरा हुनेछ। यसै दिन अपोलो १७ अन्तरिक्ष यात्री जीन सेर्नान र ह्यारिसन स्मिटले चन्द्रमाको सतहमा झरेको दिनको ५० वर्ष पूरा हुनेछ। १४ डिसेम्बर, १९७२ मा यो जोडी प्रस्थान गरे र त्यसपछि कोही पनि मानिस चन्द्रमामा फर्केका छैनन्।
ओरियनले प्रशान्त महासागरमा पृथ्वीको वायुमण्डलमा प्रवेश गर्दै स्थानीय समयअनुसार १२:२० बजे खसेको थियो।ओरियनको तातो ढालले सूर्यको सतह जत्तिकै भन्दा आधा तातो अर्थात ५ हजार डिग्री फरेनहाइट (२,८०० डिग्री सेल्सियस) सम्मको तापक्रमलाई ह्यान्डल गरेको थियो।
आरटेमिस १ एसएलएस, ओरियन र तिनीहरूसँग सम्बन्धित ग्राउन्ड प्रणालीहरूको लागि एक परीक्षण क्रूज हो। आइतवारमा अवतरण गरेसँगै परीक्षणमा सबै कुरा ठीक भएमा, नासाले आर्टिमिस २ को लागि तयारी सुरु गर्न सक्छ, जसले २०२४ मा चन्द्रमाको वरिपरि अन्तरिक्ष यात्रीहरू पठाउनेछ।
आर्टेमिस ३ ले सन् २०२५ वा २०२६ मा चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुव नजिक मानिसहरुको कदम राख्ने तालिका छ। नासाको आर्टेमिस कार्यक्रममा भविष्यका मिसनहरूले त्यस क्षेत्रमा एउटा अनुसन्धान आधार निर्माण गर्नेछ, जुन पानी बरफका लागि धनी मानिन्छ।
यसको सफलतासँगै नासाले सन् २०३० को दशकमा मंगल ग्रहमा मानव पाइला राख्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रकाशित: २६ मंसिर २०७९, सोमबार
