नासाको ‘क्याप्सटोन’ क्यूबस्याट चन्द्रमाको कक्षमा प्रवेश

काठमाडौं ।

नासाद्वारा लगानी गरेर पठाईएको क्युबस्याटले नोभेम्बर १३ मा चन्द्रमाको वरिपरि कक्षमा प्रवेश गर्नको लागि एक कदम सफलतापूर्वक पूरा गर्यो।

नासाले घोषणा गर्यो कि सिस्लुनार अटोनोमस पोजिसनिङ्ग सिस्टम टेक्नोलोजी अपरेसन्स एण्ड एक्सपेरिमेन्ट (क्याप्सटोन)/Cislunar Autonomous Positioning System Technology Operations and Navigation Experiment (CAPSTONE) अन्तरिक्ष यान,  १२यू  क्यूबस्याटले १६ मिनेटको योजनाबद्ध कदम पूरा गर्यो। पूर्वी, अन्तरिक्ष यानलाई चन्द्रमाको वरिपरि नजिकै-रेक्टलाइनियर हलो अर्बिट (एनआरएचओ) मा राख्दै परिक्रमा गर्यो। अन्तरिक्ष यानबाट प्राप्त डाटाले देखाएअनुसार सो कदम सोचे जस्तै भयो।

“यो एजेन्सीको लागि ठूलो कदम हो,” अन्वेषण प्रणाली विकासका लागि नासाका एसोसिएट्स प्रशासक जिम फ्रीले नोभेम्बर १३ मा आर्टेमिस १ प्रक्षेपणको तयारीको बारेमा भएको ब्रीफिङमा बताए।

क्याप्सटोन एनआरएचओको स्थिरता परीक्षण गर्न डिजाइन गरिएको हो, जुन कक्षलाई नासाले चन्द्र गेटवेको लागि प्रयोग गर्ने योजना बनाएको छ। कोलोराडो आधारित एडभान्स स्पेसद्वारा संचालित अन्तरिक्ष यानले नासाको लुनार रिकोनिसेन्स अर्बिटरको लिङ्क मार्फत स्वायत्त स्थिति टेक्नोलोजीहरूको पनि परीक्षण गर्नेछ।

“यो हाम्रो लागि आगामी आर्टेमिस कार्यक्रममा एक धेरै महत्त्वपूर्ण कक्ष हो, विशेष गरी, किनकि हामी त्यहीँबाट गेटवे उडान गर्नेछौं,” फ्रीले भने। “क्यापस्टोन त्यो कक्षमा करिब छ महिनासम्म उड्ने बित्तिकै, हामीले त्यो कक्ष र त्यसको प्रकृति बुझ्न र सुधार गर्न थप डाटा प्राप्त गर्नेछौं।”

क्यापस्टोन ३,५०० देखि ७१,००० किलोमिटर सम्मको उचाइमा चन्द्रमाको ध्रुवहरूमा अण्डाकार कक्ष एनआरएचओमा उडान गर्ने पहिलो अन्तरिक्ष यान हो। यो चन्द्रमाको वरिपरि कुनै पनि कक्षमा जाने पहिलो क्यूबस्याट पनि हो।

क्यापस्टोन जुन २८ मा रकेट ल्याब इलेक्ट्रोन रकेटमा प्रक्षेपण भएको थियो र रकेट ल्याबको लुनार फोटोन किक स्टेजद्वारा युद्धाभ्यासको शृंखला पछि, कम ऊर्जाको ब्यालिस्टिक चन्द्र प्रक्षेपणमा जुलाई ४ मा तैनाथ गरिएको थियो। त्यो प्रक्षेपणले यसलाई सानो ट्रिकका साथ कक्षमा प्रवेश गर्न अनुमति दिनुअघि अन्तरिक्षयानलाई चन्द्रमाभन्दा धेरै टाढा लैजायो।

अन्तरिक्ष यानले पठाएको केही समयपछि नै कमिसनिङको क्रममा त्रुटिका कारण पृथ्वीसँगको सञ्चार टुट्यो, तर करिब एक दिनपछि सम्पर्क पुनःस्थापित भयो। अन्तरिक्ष यान सेप्टेम्बरमा एक ट्र्याजेक्टोरी सुधार चालको क्रममा सेफ मोडमा गयो, जसमा इन्जिनियरहरूले पछि यसको थ्रस्टरहरू मध्ये एकसँग भल्भको समस्या पत्ता लगाएका थिए। नियन्त्रकहरूले एक महिना पछि क्याप्सटोनलाई सामान्य सञ्चालनमा पुनर्स्थापित गरे।

जब कक्षीय सम्मिलन चाल सफल भयो, नासाले यस हप्ताको लागि दुई “क्लिन अप” युद्धाभ्यासहरू निर्धारित गरिएको बताएको छ।

क्याप्सटोनको कुल लागत लगभग ३ करोड डलर छ। यो ६ महिनाको प्राथमिक मिसनमा छ तर यसलाई विस्तारित मिशनमा थप १२ वा बढी महिनासम्म सञ्चालन गर्ने सम्भावना छ।