काठमाडौं ।
क्वान्टम कम्प्युटरहरूलाई अझै ठूलो, समर्पित कोठाहरू र जटिल इन्स्टलेसनहरूको आवश्यकता पर्दछ, तर अब, सो प्रविधिलाई प्रयोगशालाबाट बाहिर ल्याउने नयाँ दिशामा अनुसन्धानकर्ताहरूले एउटा प्रोटोटाइप क्वान्टम कम्प्युटर डिजाइन गरेका छन् ।
सो नयाँ क्वान्टम कम्प्युटर डिजाइन सामान्य डाटा सेन्टर र्याकमा सजिलै फिट हुनका लागि पर्याप्तरुपमा कम्प्याक्ट गरिएको जेडिनेटले जनाएको छ।
यूरोपेली यूनियन कोषबाट सञ्चालित एक्यूटिएन (्त) भनिने परियोजनाको हिस्साका रूपमा अष्ट्रियाको इन्सब्रक विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूको समूहले दुईवटा १९ इन्चका सर्भर र्याकमा पूर्ण रूपमा कार्य गर्नसक्ने आयन ट्र्याप क्वान्टम कम्प्युटरलाई सफलतापूर्वक सेटअप गरेका छन् । यस्तो सर्भर र्याक विश्वभरका डाटा केन्द्रहरूमा पाइन्छ । यस डिभाइसलाई केवल एकल वाल-माउन्टेड पावर प्लग आवश्यक छ र अन्यथा आत्म निहित हुन्छ।
यस्तो प्रोटोटाइप उद्योगमा एक उत्साहप्रद विकास हो जुन अधिकतर प्रयोगशालामा आधारित कार्यान्वयनमा निर्भर गर्दछ, जहाँ क्वान्टम कम्प्युटरहरू उद्देश्य निर्मित पूर्वाधारमार्फत मात्र नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। अधिक पहुँचयोग्य सेटअप विकास गर्नाले टेक्नोलोजीको पहुँचलाई विस्तार गर्न महत्वपूर्ण हुनेछ।
यसै कारण इयुले हालसालै १० मिलियन डलरको एक्यूटिएन प्रोजेक्टको सुरूवात गर्यो जसले कम्प्याक्ट आयन-ट्र्याप क्वान्टम कम्प्युटर सिर्जना गर्ने लक्ष्य राख्दछ । जसले क्वान्टम कम्प्युटर सञ्चालनका लागि थप स्थिर प्रयोगशाला वातावरणको आवश्यकता बिना उद्योग मानकहरू पूरा गर्दछ।
“हाम्रो क्वान्टम कम्प्युटिङ्ग प्रयोगले सामान्यतया ३० देखि ५० वर्ग मीटरका प्रयोगशालाहरू ओगट्दछ,” एक्यूटिएन परियोजना संयोजक थोजस मोन्ज भन्छन्, “सामान्यतया उद्योगमा प्रयोग हुने मापदण्डहरू पूरा गर्दै हामीहरुले ईन्स्ब्रकमा विकसित टेक्नोलोजीहरू सानो सम्भावित स्थानमा फिट गर्न खोजिरहेका थियौं ।”
अनुसन्धान टोलीले भनेअनुसार नयाँ उपकरण क्वान्टम कम्प्युटर चाँडै डाटा केन्द्रहरूमा प्रयोगको लागि तयार हुनेछ भनेर देखाउँदछ।
अन्वेषकहरूले आयनहरू प्रयोग गर्थे, जुन एकल चार्ज परमाणु हुन्, क्यूविट्सको रूपमा। क्वान्टम जानकारीहरु आयनहरूको इलेक्ट्रोनिक अवस्थामा ईन्कोड गरिएको छ, र अपरेशनहरू लेजर पल्सहरू मार्फत गरिन्छ जसले कणहरूको अवस्थालाई परिमार्जन र नियन्त्रण गर्दछ।
यो एप्रोच गुगल र आईबीएमले प्रयोग गर्ने क्वान्टम कम्प्युटर भन्दा फरक छ ।
अनुसन्धानकर्ताहरुले यसको कार्यक्षमता ल्याबमा र बाहिरी अवस्थामा कुनै फरक नपाएको बताएका छन् । यदपी यो बाहिरी प्रयोगमा आउँदा यसले बेहोर्ने भौतिक चुनौतीहरुलाई सामना गर्नेगरि थप सुधार गरिने बताईएको छ । अनुसन्धानकर्ताहरुले अर्को वर्ष यसलाई सार्वजनिकरुपमा उपलब्ध हुनेगरी तयार पार्ने जनाएका छन्।
प्रकाशित: ७ असार २०७८, सोमबार
