काठमाडौं ।
मेक्सिकोको दूरसञ्चार नियामकले औद्योगिक कम्पनीहरूका लागि लिलामी गरिने २.३ गिगाहर्जभन्दा माथिको स्पेक्ट्रमको मात्रा बढाएको छ।
यस वर्षको सुरुवातमा यस विषयमा परामर्श सुरु गर्दा दूरसञ्चार नियामक आयोग (सीआरटी)ले ४० मेगाहर्ज स्पेक्ट्रम छुट्याउने प्रस्ताव गरेको थियो। तर सप्ताहान्तमा जारी गरिएको अद्यावधिक विवरणमा नियामकले ६० मेगाहर्ज स्पेक्ट्रम लिलामी गरिने जनाएको छ। लाइसेन्स क्षेत्रीय आधारमा प्रदान गरिनेछ र देशलाई ७२ क्षेत्रमा विभाजन गरिएको छ।
सीआरटीले सहभागीहरूको आवश्यकताअनुसार देशका ठूला भूभाग समेट्ने लाइसेन्स प्रदान गर्न दोस्रो चरणको लिलामी गर्न सकिने सम्भावना पनि खुला राखेको छ।
“उत्पादनमूलक गतिविधिलाई अझ प्रभावकारी र सुरक्षित बनाउन तथा उत्पादन, ढुवानी तथा भण्डारण, खानी, बन्दरगाह, ऊर्जा परिसर, कृषि व्यवसाय र औद्योगिक पार्कजस्ता क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बलियो बनाउन सहयोग गर्ने स्मार्ट ग्रिडको प्रयोग बढाउनु यसको उद्देश्य हो,” सीआरटीले भनेको छ। “यी नेटवर्कले सेन्सर, उन्नत रोबोटिक्स, कृत्रिम बुद्धिमता, टाढाबाट निगरानी र वास्तविक समयको डेटा विश्लेषणजस्ता प्रविधिको प्रयोग सहज बनाउनेछन्।”
टेलिकम्स डटकमका अनुसार सम्भावित बोलपत्रदाताले अक्टोबर १९ सम्म आफ्नो रुचि व्यक्त गर्न सक्नेछन्। अबको सम्भावित अवस्थाबारे जर्मनीको उदाहरणले मेक्सिकोमा के हुन सक्छ भन्ने संकेत दिन्छ।
जर्मनीको संघीय नेटवर्क एजेन्सी (बीनेट्जए)ले उद्योग तथा व्यवसायका लागि ३.७ देखि ३.८ गिगाहर्जको १०० मेगाहर्ज स्पेक्ट्रम छुट्याएको थियो। साथै २६ गिगाहर्जको मिलिमिटर वेभ (एमएमवेभ) ब्यान्ड दूरसञ्चार कम्पनी र व्यवसाय दुवैका लागि ‘पहिले आउनेलाई पहिले दिने’ आधारमा उपलब्ध गराइएको थियो।
यस निर्णयले स्पेक्ट्रमको अभाव सिर्जना गर्यो र त्यसपछि मोबाइल नेटवर्क सञ्चालकका लागि फाइभजी फ्रिक्वेन्सीको लिलामीमा तीव्र प्रतिस्पर्धा भयो। मोबाइल नेटवर्क सञ्चालकहरूले महँगो स्पेक्ट्रम खरिदमा खर्च हुने रकम नेटवर्क विस्तारमै खर्च गर्नु राम्रो हुने भन्दै प्रक्रियाको आलोचना गरेका थिए।
मेक्सिकोमा पनि यस्तै अवस्था आउन सक्छ। मेक्सिकोले यस वर्षको सुरुवातमा हुने भनिएको ठूलो फाइभजी लिलामी स्रोतको अभाव र त्यसबेला लिलामी व्यवस्थापनको जिम्मेवारी पाएको संघीय दूरसञ्चार संस्थान (आईएफटी) बन्द हुन लागेको भन्दै रद्द गरेको थियो।
मेक्सिकोका मोबाइल नेटवर्क सञ्चालकहरूले यसअघि नै फाइभजी सेवा सुरु गरिसकेका छन्। त्यसैले २.३ गिगाहर्जको ६० मेगाहर्ज स्पेक्ट्रम लिलामीबाट हटाउँदा जर्मनीमा देखिएको जस्तो ठूलो अभाव नहुन सक्छ। तर यसले मूल्यमा भने असर पार्न सक्छ।
जर्मनीको उदाहरणमा बीनेट्जएको समस्या निजी मोबाइल नेटवर्कको बजार अझै प्रारम्भिक चरणमा हुनुका कारण थप बढेको थियो। त्यसबेला व्यवसायहरूबीच फाइभजी लाइसेन्सको माग निकै कम थियो।
तर सुरुवात कमजोर भए पनि त्यसपछि अवस्था उल्लेखनीय रूपमा सुधार भएको छ।
गत वर्ष आर्थर डी. लिटल (एडीएल)ले प्रकाशित गरेको रिपोर्टअनुसार जर्मनी विश्वका सबैभन्दा सक्रिय निजी मोबाइल नेटवर्क बजारमध्ये एक बनेको छ। सन् २०२४ मा निजी लाइसेन्सको संख्या करिब ४०० पुगेको थियो। रिपोर्ट प्रकाशित हुँदा करिब ८० वटा नेटवर्क सञ्चालनमा थिए भने थप करिब १०० वटा नेटवर्क परीक्षण चरणमा वा सिस्टम इन्टिग्रेटर कम्पनीमार्फत सञ्चालनमा थिए।
सन् २०२३ मा निजी स्पेक्ट्रम लाइसेन्स पाउनेमध्ये करिब ४१ प्रतिशत उत्पादन कम्पनी थिए। सन् २०३० सम्ममा निजी रूपमा सञ्चालन हुने मोबाइल साइटमध्ये करिब ४२ प्रतिशत उत्पादन कम्पनीका हुने अपेक्षा गरिएको छ।
“विश्वभर अपेक्षाभन्दा सुस्त गतिमा फाइभजी निजी मोबाइल नेटवर्कको प्रयोग बढे पनि जर्मनीको उत्पादन क्षेत्रमा सकारात्मक सम्भावना देखिएको छ,” एडीएलले भनेको छ। “सयौँ नेटवर्क विस्तार भइसकेका र निजी मोबाइल प्रविधि प्रयोग गर्ने व्यवसायको संख्या बढिरहेका कारण जर्मनीमा यसको सम्भावनाप्रतिको धारणा सकारात्मक तर यथार्थपरक बन्दै गएको छ।”
विश्वभर निजी नेटवर्कको बजार पनि क्रमशः विस्तार भइरहेको छ। एसटीएल पार्टनर्सका अनुसार सन् २०२५ को अन्त्यसम्म सञ्चालनमा रहेका निजी नेटवर्कको संख्या ४ हजार पुगेको थियो, जुन एक वर्षअघि २ हजार ८ सय थियो।
स्पेक्ट्रमको पूर्ण सम्भावना उपयोग गर्न विशेषज्ञ मानिने दूरसञ्चार सञ्चालकहरूबाट स्पेक्ट्रम अलग राख्नु सधैँ विवादास्पद निर्णय हुने गरेको टेलिकम्सले जनाएको छ। तर निजी नेटवर्कको बजार परिपक्व हुँदै गएको र अझै पर्याप्त स्पेक्ट्रम उपलब्ध रहेकाले सीआरटीले जर्मनीको नियामकले भोगेका समस्याबाट जोगिनुपर्ने देखिन्छ।
प्रकाशित: २२ आश्विन २०८३, बिहीबार
