काठमाडौं ।
भिडियो सेयरिङ प्लेटफर्म टिकटकले सङ्घीय बालबालिकाको गोपनीयतासम्बन्धी कानुन उल्लङ्घन गरेको दाबीसहित अमेरिकी न्याय मन्त्रालयसँगको मुद्दा मिलाउन ४० करोड अमेरिकी डलर तिर्न सहमत भएको मन्त्रालयले जानकारी गराएको छ।
विश्वभरका नियामक निकायहरूले बालबालिकाको तथ्याङ्क, गोपनीयता र सुरक्षा संरक्षणसम्बन्धी कानुन उल्लङ्घन गर्ने सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरू विरुद्ध कारबाही तीव्र बनाएका छन्।
चिनियाँ कम्पनी बाइटडान्सले ट्रम्प प्रशासनको प्रतिबन्धबाट बच्न यस वर्षको सुरुमा आफ्नो अमेरिकी एकाईको बहुमत सेयर बिक्री गरेको थियो । यो जरिवानाका लागि टिकटकको अमेरिकी एकाई ‘टिकटक युएस’ पनि बाध्य हुनेछ। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार टिकटक युएसको टिकटकमा १९.९ प्रतिशत स्वामित्व सेयर छ।
“सम्झौताअनुसार, टिकटकले ३० करोड अमेरिकी डलर तुरुन्तै तिर्नेछ र टिकटकको पूर्ववर्ती म्युजिकल.लीविरुद्ध प्रविष्ट गरिएको अघिल्लो सहमति आदेश खारेज गर्ने आदेश जारी भएपछि थप १० करोड डलर तिर्नेछ,” मन्त्रालयले एक वक्तव्यमा भनेको छ।
“यो बाल अनलाइन गोपनीयता संरक्षण ऐन (सीओपीपीए) सम्बन्धी मुद्दाबाट प्राप्त ‘अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूला क्षतिपूर्तिमध्ये एक’ हो,” वक्तव्यमा थपिएको छ।
सीओपीपीएले वेबसाइटहरूलाई अभिभावकको अनुमतिबिना १३ वर्षमुनिका बालबालिकाको व्यक्तिगत जानकारी सङ्कलन गर्न प्रतिबन्ध लगाउँछ।
न्याय मन्त्रालय र संघीय व्यापार आयोगले सन् २०२४ मा संयुक्त रूपमा टिकटकविरुद्ध मुद्दा दायर गरेका थिए, जसमा कम्पनीले अभिभावकको अनुमतिबिना उनीहरूको व्यक्तिगत तथ्याङ्क सङ्कलन गरेर लाखौँ बालबालिकाको सुरक्षालाई जोखिममा पारेको आरोप लगाइएको थियो।
उनीहरूले दाबी गरेका थिए, “टिकटकले बालबालिकालाई एप प्रयोग गर्न दिएको थियो र युवा प्रयोगकर्ताहरूबाट व्यक्तिगत तथ्याङ्क सङ्कलन तथा प्रयोग गर्दा उनीहरूका अभिभावकलाई जानकारी दिएको थिएन।”
टिकटकको १३ वर्षमुनिका प्रयोगकर्ताका लागि बनाइएको ‘किड्स मोड’ मा सिर्जना गरिएका अकाउन्टहरूले पनि इमेल ठेगाना र अन्य व्यक्तिगत जानकारी सङ्कलन गरेको मुद्दामा दाबी गरिएको थियो।
सन् २०१९ मा अमेरिकाले म्युजिकल.ली नामक एपविरुद्ध सीओपीपीए मुद्दा दायर गरेको थियो, जसलाई बाइटडान्सले सन् २०१७ मा खरिद गरी पछि टिकटकमा विलय गराएको थियो।
टिकटकले टिप्पणीका लागि गरिएको अनुरोधमा तुरुन्तै प्रतिक्रिया दिएन।
मे महिनाको एबीसी न्यूजको रिपोर्टअनुसार, ट्रम्प प्रशासनले यी रकमलाई लिङ्कन मेमोरियल रिफ्लेक्टिङ पूलको सतह सुधार, ह्वाइट हाउसको बलरुमको नवीकरण र एउटा आर्च निर्माण लगायतका जारी ‘सुन्दरता’ परियोजनाहरूका लागि प्रयोग गर्ने विचार गरिरहेको बताएको थियो ।
सम्झौताबाट प्राप्त रकम केमा प्रयोग गरिनेछ भन्ने अहिलेसम्म स्पष्ट भएको छैन।
विश्वव्यापी कारबाही
भिडियो एपविरुद्ध बढ्दो विश्वव्यापी कारबाहीका बीच टिकटकसँगको अमेरिकी सम्झौता आएको हो।
ब्रसेल्सले सन् २०२४ मा डिजिटल सेवा ऐन (डीएसए) अन्तर्गत टिकटकमाथि अनुसन्धान सुरु गरेको थियो । यो ऐन सामग्रीसम्बन्धी कानुन र युरोपेली सङ्घको ठूला प्रविधि कम्पनीहरूलाई नियन्त्रण गर्न प्रयोग गर्ने प्रमुख कानूनी हतियार हो।
जुलाईमा युरोपेली सङ्घले टिकटकलाई ‘साइबरबुलिङ’ र आक्रामक व्यवहारजस्ता जोखिमहरूमा बालबालिकालाई उजागर गर्न सक्ने खाता सेटिङमार्फत बालबालिकाको सुरक्षा गर्न असफल भएको आरोप लगाएको थियो, जसले कम्पनीलाई ठूलो जरिवानाको जोखिममा पार्न सक्छ।
युरोपेली सङ्घले भनेको छ, “तेह्र वर्ष र माथिका बालबालिकाले टिकटक प्रयोग गर्न सक्छन् तर नाबालिगहरूका अकाउन्टहरू उनीहरूले अनुमति दिएका व्यक्तिहरूलाई मात्र देखिनुपर्छ। १३ वर्ष र माथिका बालबालिकाले टिकटक प्रयोग गर्न सक्छन्।
“उच्च स्तरको सुरक्षा वैकल्पिक हुनु हुँदैन; यो पूर्वनिर्धारित हुनुपर्छ,” युरोपेली सङ्घका प्रविधि प्रमुख हेन्ना भिरक्कुनेनले त्यतिबेला वक्तव्यमा भनेका थिए, “डीएसएअन्तर्गत, बालबालिकाका अकाउन्ट सेटिङहरू पूर्वनिर्धारित रूपमा सबैभन्दा बलियो सुरक्षाको घेरामा हुन्छन्।”
“टिकटकका खाता सेटिङ्ग्स यो मापदण्ड पूरा गर्न असफल छन्, किनकि तिनीहरूले नाबालिगहरूका खाता र सामग्रीलाई अत्यधिक व्यापक रूपमा उजागर गर्छन्,” युरोपेली सङ्घले आफ्नो प्रारम्भिक दृष्टिकोणमा भनेको छ।
बेलायतको सञ्चार नियामकले पनि जुलाईमा टिकटकमाथि अनुसन्धान सुरु गरेको थियो।
बेलायती अनुसन्धानले टिकटकले हानिकारक सामग्रीबाट बालबालिकालाई जोगाउन बेलायती कानुनअन्तर्गत पर्याप्त काम गरिरहेको छ कि छैन भनेर हेर्नेछ।
“यो अनुसन्धानले टिकटकले आफ्ना कानूनी दायित्वहरू पूरा गर्न असफल भएको छ भन्ने विश्वास गर्ने उचित आधार छ कि छैन भनेर स्थापित गर्नेछ,” अफकमले वक्तव्यमा उल्लेख गरेको छ।
यसले विशेष गरी टिकटकको उमेर–प्रमाणीकरण मोडेललाई हेर्ने जिम्मेवारी थपिएको छ। रासस/एएफपी
प्रकाशित: ६ भाद्र २०८३, शनिबार
