काठमाडौं ।
न्युजिल्यान्डको ग्रामीण क्षेत्रका लागि सेवा दिने सबैभन्दा ठूलो इन्टरनेट सेवा प्रदायक (आईएसपी) स्टारलिङ्क बनेको छ।
न्युजिल्यान्डको कमर्स कमिसनले सार्वजनिक गरेको वार्षिक दूरसञ्चार बजार अनुगमन प्रतिवेदनअनुसार लो-अर्थ अर्बिट (एलईओ) स्याटेलाइट प्रविधिले ग्रामीण क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धात्मक अवस्था परिवर्तन गरिरहेको छ, जसको मुख्य कारण स्टारलिङ्क सेवाको बढ्दो लोकप्रियता हो।
प्रतिवेदनअनुसार गत वर्ष जुन महिनाको अन्त्यसम्ममा ग्रामीण आवासीय ब्रोडब्यान्ड बजारमा स्टारलिङ्कको हिस्सा २७ प्रतिशत पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष १८ प्रतिशत थियो।
यससँगै स्टारलिङ्कले लामो समयदेखि अग्रस्थानमा रहेको स्पार्कलाई उछिनेको छ। सोही अवधिमा स्पार्कको बजार हिस्सा २७ प्रतिशतबाट घटेर २३ प्रतिशतमा पुगेको छ भने वन एनजेडको हिस्सा तीन प्रतिशत बिन्दुले घटेर १८ प्रतिशतमा झरेको छ।
उक्त तथ्यांक करिब एक वर्ष पुरानो भए पनि यसले देखाएको प्रवृत्ति महत्त्वपूर्ण रहेको कमिसनले जनाएको छ। पछिल्लो १२ महिनामा स्टारलिङ्कले आफ्नो अग्रता अझ बढाएको हुनसक्ने सम्भावना पनि रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
कमिसनका अनुसार स्टारलिङ्कको वृद्धि मुख्य रूपमा परम्परागत कपर सेवाबाट ग्राहकहरू अन्यत्र सर्ने क्रममा भएको हो। नेटवर्क अपरेटर कोरसले फाइबर उपलब्ध भएका क्षेत्रमा यसै वर्षको अन्त्यसम्म सबै कपर सेवा बन्द गर्ने र अन्य क्षेत्रमा सन् २०२८ को अन्त्यसम्म चरणबद्ध रूपमा बन्द गर्ने योजना बनाएको छ।
टेलिकम्स डटकमका अनुसार कोरसले आफ्नो वेबसाइटमा प्रभावित ग्राहकहरूलाई पर्याप्त पूर्वसूचना दिइने जनाउँदै स्याटेलाइट वा वायरलेसजस्ता वैकल्पिक प्रविधि अपनाउने उपयुक्त समय भएको सुझाव दिएको छ। ग्राहकहरूले पनि त्यही दिशा रोजिरहेको देखिएको छ।
कमिसनका अनुसार ओईसीडी देशहरूमध्ये प्रतिव्यक्ति आधारमा स्याटेलाइट ब्रोडब्यान्डको प्रयोग सबैभन्दा धेरै न्युजिल्यान्डमा छ। साथै ४जी/५जी फिक्स्ड वायरलेस एक्सेस (एफडब्लुए) ब्रोडब्यान्ड प्रयोगमा पनि न्युजिल्यान्ड तेस्रो स्थानमा रहेको छ।
दूरसञ्चार आयुक्त ट्रिस्टन गिल्बर्टसनले भने, “हाल भइरहेको प्रविधिगत परिवर्तनको सुरुआती चरणमै छौं र बजारमा अझ परिवर्तन आउने सम्भावना छ।
थप स्याटेलाइट सेवा प्रदायकहरू बजारमा प्रवेश गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्रत्यक्ष मोबाइल सेवा (डाइरेक्ट-टु-सेल) ले स्थलमा आधारित नेटवर्कभन्दा बाहिर पनि मोबाइल पहुँच विस्तार गरिरहेको छ र कनेक्टिभिटी उपलब्ध गराउन सकिने स्थानबारे पुराना मान्यतालाई चुनौती दिइरहेको छ।”
हाल न्युजिल्यान्डमा सेवा प्रदान गर्ने एकमात्र एलईओ अपरेटर स्टारलिङ्क हो। यसले पाँच वर्षभन्दा बढी समयअघि फिक्स्ड ब्रोडब्यान्डको विकल्पका रूपमा सेवा सुरु गरेको थियो। साथै सन् २०२४ को अन्त्यतिर वन एनजेडसँगको सहकार्यमा डाइरेक्ट-टु-सेल मोबाइल सेवा पनि सुरु गरेको थियो, जुन यस प्रतिवेदनमा समेटिएको ग्रामीण ब्रोडब्यान्ड तथ्यांकभन्दा अलग हो।
फिक्स्ड ब्रोडब्यान्डतर्फ कमर्स कमिसनले भविष्यमा बजार एकाधिकार हुनसक्ने चिन्ता व्यक्त गरेको भए पनि प्रतिस्पर्धाका संकेत देखिन थालेका छन्।
अमेजनको एलईओ सेवा न्युजिल्यान्डमा सुरु हुने तयारीमा छ। यसले स्टारलिङ्कलाई पनि कदम चाल्न प्रेरित गरेको छ। नियामकका अनुसार स्टारलिङ्कले आफ्नो आवासीय योजनामा हार्डवेयर शुल्क हटाएको छ, जसबाट उपभोक्ताले ५९९ न्युजिल्यान्ड डलरसम्म बचत गर्न सक्नेछन्।
नियामकले स्टारलिङ्कले आफ्ना योजना परिमार्जन गरेको पनि जनाएको छ। यसअन्तर्गत कम प्राथमिकता दिइने एउटा सेवा तह बजारमा उपलब्ध एफडब्लुए उत्पादनसँग प्रतिस्पर्धात्मक मूल्यमा ल्याइएको छ भने तीनवटा फरक गति स्तरका योजना पनि उपलब्ध गराइएको छ। यी सेवा र मूल्य परिवर्तनको प्रभावबारे आगामी वर्षको प्रतिवेदनमा अध्ययन गरिने कमिसनले जनाएको छ।
गिल्बर्टसनले भने, “बजारको भविष्यको स्वरूप अझै विकसित भइरहेको छ। तर यी प्रविधिहरूले ल्याएको लगानी, नवप्रवर्तन र प्रतिस्पर्धाबाट अन्ततः उपभोक्ताहरूले लाभ पाउनेछन्।”
यद्यपि स्थलमा आधारित दूरसञ्चार सेवा प्रदायकहरूको प्रतिक्रिया भने यति सकारात्मक नहुन सक्ने देखिएको छ।
प्रकाशित: १७ असार २०८३, बुधबार
