काठमाडौं ।
चीनका वैज्ञानिकहरूले गरेको नयाँ अध्ययनले भवनका बाहिरी पर्खालहरूमा सौर्य प्यानल जडान गर्दा ठूलो मात्रामा विद्युत उत्पादन गर्न सकिने र साथै लागत घट्दै कार्बन उत्सर्जन कम हुने देखाएको छ।
यो अनुसन्धान चिनियाँ विज्ञान एकेडेमी अन्तर्गतको भौगोलिक विज्ञान तथा प्राकृतिक स्रोत अनुसन्धान संस्थानका वैज्ञानिकहरूको नेतृत्वमा गरिएको हो।
हाल अधिकांश सौर्य प्यानल भवनको छानामा जडान गरिन्छन्। तर भवनका ठूला ठाडा पर्खालहरू ऊर्जा उत्पादनका लागि प्रायः प्रयोगविहीन छन्। अध्ययनले यिनै पर्खालहरूमा पनि सौर्य प्यानल जडान गर्ने अवधारणा — भवनको बाहिरी सतहमा समाहित सौर्य प्रविधिको सम्भावनाको विश्लेषण गरेको हो।
अनुसन्धानकर्ताहरूले विश्वभरका भवनको बनावट, विशेषता र मौसमसम्बन्धी तथ्याङ्क प्रयोग गरी यस प्रविधिबाट कति विद्युत उत्पादन हुन सक्छ भन्ने अनुमान गरेका छन्। साथै यस्ता प्यानलले भवनभित्रको तापक्रममा पार्ने प्रभाव पनि अध्ययन गरिएको छ किनकि यसले घामको ताप अवशोषण घटाउँदै छायाँ प्रदान गर्छ।
अध्ययनअनुसार सम्भावित रूपमा यो प्रविधि प्रयोग गरिएमा विश्वभर वार्षिक करिब सात सय बत्तीस टेरावाट घण्टा विद्युत उत्पादन गर्न सकिन्छ, जुन लाखौँ घरपरिवारलाई ऊर्जा आपूर्ति गर्न पर्याप्त हुन्छ। यसका साथै भवनको ऊर्जा माग औसत आठ प्रतिशतले घट्ने देखिएको छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार, यी फाइदाहरूले आर्थिक तथा वातावरणीय क्षेत्रमा महत्वपूर्ण लाभ दिन सक्छन्। यदि सदीको मध्यसम्म यो प्रविधि पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन गरियो भने कुल कार्बन उत्सर्जन करिब सैंतीस गिगाटनले घट्न सक्छ।
तर यी सम्भावनाहरू हासिल गर्न लक्षित नीति, सावधानीपूर्वक योजना तथा स्थानीय अवस्थाअनुसार रणनीति आवश्यक पर्ने पनि अध्ययनले औंल्याएको छ। संस्थाका प्राध्यापक याओ लिङ भन्नुभयो, “जलवायु परिवर्तनका कारण सहरहरूमा अत्यधिक गर्मी र ऊर्जा माग बढ्दै गएको अवस्थामा, भवनहरूलाई ऊर्जा–दक्ष र जलवायु–अनुकूल बनाउन यो एक महत्वपूर्ण अवसर हो।”
यस अध्ययनले सहरहरूमा स्वच्छ ऊर्जा विस्तार गर्दै जलवायु परिवर्तनसँग जुध्न नयाँ उपाय प्रस्तुत गरेको मानिएको छ।-रासस/सिन्ह्वा
प्रकाशित: १६ चैत्र २०८२, सोमबार
