काठमाडौं ।
लिथियम आयन ब्याट्रीको सट्टा सोलिड स्टेट ब्याट्री प्रयोग गर्दा विद्युतीय सवारीसाधनको रेन्ज र चार्जिङ गति बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। चिनियाँ कार निर्माता कम्पनी बीवाईडीले यो प्रविधि व्यावसायिक रूपमा बजारमा ल्याउने तयारीमा आफू अग्रस्थानमा रहेको दाबी गरेको छ।
कम्पनीकी कार्यकारी उपाध्यक्ष स्टेला लीले हालै कारवाउको स्पेनी संस्करणसँगको अन्तर्वार्तामा यस्तो बताएकी हुन्। उनले बीवाईडीले सन् २०२७ मा सोलिड स्टेट ब्याट्री जडान गरिएको आफ्नो पहिलो कार सार्वजनिक गर्ने जानकारी पनि दिएकी छन्।
लीले भनिन्, “सोलिड स्टेट ब्याट्रीका सन्दर्भमा बीवाईडी अग्रस्थानमा छ। प्रविधि र यसको व्यावसायीकरण दुवैमा हामी अगाडि छौँ। त्यसलाई प्रमाणित गर्न आगामी वर्ष हामी यो प्रविधि भएको पहिलो मोडेल सार्वजनिक गर्नेछौँ।”
इन्ग्याजेटका अनुसार लीको भनाइले बीवाईडीको ब्याट्री सहायक कम्पनी फिनड्रिम्सका प्रमुख प्रविधि अधिकृत सुन हुआजुनले सन् २०२५ को फेब्रुअरीमा ब्याट्रीसम्बन्धी सम्मेलनमा सार्वजनिक गरेको योजनालाई थप पुष्टि गरेको छ।
त्यसबेला सुनले बीवाईडीले सन् २०२७ मा सोलिड स्टेट ब्याट्रीको पहिलो प्रदर्शन र सवारीसाधनमा जडान गर्ने योजना बनाएको बताएका थिए। सन् २०३० तिर यो प्रविधिको ठूलो परिमाणमा उत्पादन सुरु गर्ने कम्पनीको योजना रहेको कारन्युजचाइनाले जनाएको छ।
यसले ग्राहकहरूले कम्पनीका सल्फाइडमा आधारित सोलिड स्टेट ब्याट्री भएका कार किन्न सक्ने भए पनि परम्परागत लिथियम ब्याट्रीको प्रयोग भने बन्द हुने छैन भन्ने बुझाउँछ। सोही सम्मेलनमा बीवाईडीका प्रमुख वैज्ञानिक लियान युबोले यस्तो बताएका थिए।
उनले भनेका थिए, “सोलिड स्टेट ब्याट्री मुख्यतः उच्च श्रेणीका मोडेलमा प्रयोग गरिनेछ। यसले लिथियम आइरन फस्फेट ब्याट्रीसँग मिलेर काम गर्नेछ र विभिन्न श्रेणीका सवारीसाधनमा प्रयोग हुनेछ।”
यस्तो हुन्छ सोलिड स्टेट ब्याट्री
लिथियम आयन ब्याट्रीमा तरल घोलमा घुलाइएको लिथियम नुनमार्फत धनात्मक र ऋणात्मक टर्मिनलबीच आयनहरू आवतजावत गर्छन्। तर सोलिड स्टेट ब्याट्रीमा यो तरलको सट्टा ठोस इलेक्ट्रोलाइट प्रयोग गरिन्छ। यस्तो इलेक्ट्रोलाइट अक्साइड, पोलिमर वा सल्फाइडबाट बनाइन्छ। बीवाईडीले सल्फाइडमा आधारित प्रविधि विकास गरिरहेको छ।
ठोस इलेक्ट्रोलाइटका कारण सोलिड स्टेट ब्याट्रीमा ऊर्जा भण्डारण क्षमता बढी हुन्छ। यसले सानो र हलुका ब्याट्री प्रयोग गरेर एकपटकको चार्जमा बढी दूरी तय गर्न सकिने सम्भावना बढाउँछ।
लिड स्टेट ब्याट्री सैद्धान्तिक रूपमा बढी सुरक्षित पनि मानिन्छन्, किनकि यस्ता ब्याट्रीमा आगलागी हुने सम्भावना कम हुन्छ। साथै, अहिलेका लिथियम आयन ब्याट्रीलाई समस्या हुने अत्यधिक तापक्रममा पनि यी ब्याट्री सञ्चालन हुन सक्छन्।
तर हालको अवस्थामा यो प्रविधि प्रयोग गर्ने मुख्य चुनौती लागत हो। त्यसैले बीवाईडीले सुरुमा महँगा मोडेलमा सोलिड स्टेट ब्याट्री प्रयोग गर्ने संकेत दिएको छ। सम्भवतः भविष्यमा आउने डेन्जा जेडको नयाँ संस्करणमा यो प्रविधि प्रयोग हुन सक्ने इन्ग्याजेटले उल्लेख गरेको छ।
आगामी केही वर्षमा सोलिड स्टेट ब्याट्री भएका सवारीसाधन बजारमा ल्याउने तयारी गर्ने कार निर्मातामध्ये बीवाईडी पनि एक हो। टोयोटाले सन् २०२७ वा २०२८ सम्ममा सोलिड स्टेट ब्याट्री भएका कार उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
मर्सिडिज बेन्जले सोलिड स्टेट ब्याट्री जडान गरिएको ईक्यूएस मोडेलको परीक्षण सुरु गरेको छ र सन् २०३० अघि यो प्रविधि बजारमा ल्याउने जानकारी दिएको छ। स्टेलान्टिसले सन् २०२६ मा सोलिड स्टेट ब्याट्री भएको डज चार्जरको सडक परीक्षण सुरु गरेको थियो।
यसै वर्षको सुरुवातमा होन्डाले सन् २०५० सम्म कार्बन तटस्थता हासिल गर्ने लक्ष्यमा सहयोग पुग्ने अपेक्षासहित सोलिड स्टेट ब्याट्री विकास गर्न क्वान्टमस्केपसँग नयाँ साझेदारी गरेको थियो।
सोलिड स्टेट ब्याट्री प्रविधिमा ठूलो सम्भावना देखिए पनि अधिकांश कार निर्माता कम्पनीहरू यसको विकास र व्यावसायीकरणको प्रारम्भिक चरणमै छन्।
प्रकाशित: १४ आश्विन २०८३, बुधबार
