काठमाडौं ।
स्पेसएक्सले हालै आफ्नो सुधारिएको स्टारशिप रकेट प्रणालीको दोस्रो प्रक्षेपण प्रयास इन्जिन प्रज्वलन भएको केही क्षणमै अन्तिम समयमा रद्द गरेको छ। यो प्रक्षेपण दक्षिण टेक्सासस्थित कम्पनीको प्रक्षेपण केन्द्रबाट हुने तयारीमा थियो।
कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एलन मस्कले सामाजिक सञ्जाल एक्समा केही इन्जिन सुरु नभएकाले स्वचालित रूपमा प्रक्षेपण रद्द भएको बताएका छन्। उनले तीमध्ये दुई इन्जिन परिवर्तन गरिने र अर्को प्रक्षेपण प्रयास अर्को साताभन्दा अघि नहुने जानकारी दिएका छन्।
स्पेसएक्सले पहिलो पटक तेस्रो पुस्ताका स्टारलिङ्क उपग्रह अन्तरिक्षमा पठाउने योजना बनाएको थियो। तर स्टारशिपले अझै पृथ्वीको कक्षामा पुग्न सक्ने क्षमता प्रमाणित गरिनसकेकाले ती उपग्रह प्रक्षेपणपछि करिब २० मिनेटमै वायुमण्डलमा जलेर नष्ट हुने योजना थियो।
टेकक्रञ्चका अनुसार यो जुन १२ मा इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आईपीओमार्फत सार्वजनिक कम्पनी बनेपछि स्पेसएक्सको पहिलो स्टारशिप परीक्षण प्रक्षेपण प्रयास पनि हो।
कम्पनीले आईपीओमार्फत ८५ अर्ब डलरभन्दा बढी रकम उठाएको थियो र केही समयका लागि यसको मूल्यांकन अमेजन र माइक्रोसफ्टको स्तरसम्म पुगेको थियो। तर त्यसयता कम्पनीको सेयर मूल्य लगातार घटिरहेको छ।
बिहीबार स्पेसएक्सको सेयर मूल्य आईपीओ मूल्य १३५ डलरभन्दा तल बन्द भयो। प्रक्षेपण रद्द भएपछि कारोबारपछिको सत्रमा कम्पनीको सेयर ४ प्रतिशतभन्दा बढीले घट्यो।
स्पेसएक्सले मे महिनामा भएको स्टारशिप भी३ को पहिलो उडान परीक्षणपछि फेरि उडानमा फर्किने प्रयास गरेको थियो। त्यो परीक्षण मिश्रित नतिजासहित सम्पन्न भएको थियो।
सुधारिएको नयाँ रकेटको पहिलो संस्करणलाई सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गर्नु महत्वपूर्ण उपलब्धि भए पनि कम्पनीले केही स्टारलिङ्क सिमुलेटर अन्तरिक्षमा पठाउन मात्र सफल भएको थियो।
तर सुपर हेभी बुस्टरले मेक्सिकोको खाडीमा अभ्यास अवतरण गर्नुअघि नै समस्या देखाएपछि अमेरिकी संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) ले घटनाको समीक्षा गर्न निर्देशन दिएको थियो। एफएएले बुस्टरमा आएको समस्याको कारण र समाधान पहिचान गरेपछि यसै साताको सुरुमा स्पेसएक्सलाई पुनः उडान अनुमति दिएको थियो।
मे महिनाको परीक्षणमा स्टारशिपको माथिल्लो चरणले पनि स्टारलिङ्क सिमुलेटर तैनाथ गर्ने क्रममा एउटा इन्जिन गुमाएको थियो। यद्यपि त्यसले पानीमाथि अभ्यास अवतरण भने सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको थियो।
स्पेसएक्सले बिहीबार भी३ स्टारलिङ्क उपग्रह प्रक्षेपण गरेर अर्को उपलब्धि हासिल गर्ने अपेक्षा गरेको थियो। सुधारिएको स्टारशिप र स्टारलिङ्क कम्पनीको ‘अर्बिटल डेटा सेन्टर’ अवधारणालाई प्राविधिक र व्यावसायिक रूपमा सम्भव भएको प्रमाणित गर्ने महत्वाकांक्षी योजनाका मुख्य आधार हुन्। स्टारलिङ्क नै स्पेसएक्सको सबैभन्दा ठूलो आम्दानीको स्रोत र कम्पनीको नाफामा रहेको एकमात्र व्यवसाय हो।
बिहीबारको प्रक्षेपण प्रयास अन्तिम एक मिनेटअघि छोटो समयका लागि रोकिए पनि त्यसपछि काउन्टडाउन पुनः सुरु भएको थियो।
काउन्टडाउन समाप्त भएपछि प्रक्षेपणस्थलको पानी छर्कने प्रणाली सक्रिय भयो र बुस्टरका इन्जिन बल्न थालेका देखिए। तर केही क्षणमै सबै प्रणाली बन्द भयो। स्पेसएक्सको प्रत्यक्ष प्रसारणमा देखाइएको विवरणअनुसार कम्पनीका नयाँ र्याप्टर इन्जिनमध्ये चारवटा प्रज्वलनका क्रममा सुरु हुन सकेनन्।
अब स्पेसएक्सले सुपर हेभी बुस्टर र माथिल्लो चरणमा रहेको सबै इन्धन हटाएर बिहीबारको प्रक्षेपण किन रद्द भयो भन्ने विषयमा विस्तृत अनुसन्धान गर्नेछ।
प्रकाशित: २ श्रावण २०८३, शनिबार
