काठमाडौं ।
अमेजनले ग्लोबलस्टार खरिद गर्ने विषयमा वार्ता गरिरहेको बुझिएको छ। आर्टेमिस टूका कारण फेरि अन्तरिक्ष प्रतिस्पर्धा चर्चामा आइरहेका बेला अमेजन आफ्नै अन्तरिक्ष प्रतिस्पर्धामा अन्तर घटाउन ठूलो लगानी गर्ने तयारीमा देखिएको छ।
फाइनान्सियल टाइम्सका नाम नखुलाइएका स्रोतहरूका अनुसार अमेजनले स्याटेलाइट अपरेटर ग्लोबलस्टार खरिद गर्नेबारे छलफल गरिरहेको छ। यी वार्ताहरू केही समयदेखि चलिरहेको बताइए पनि अन्तिम सम्झौता नहुन सक्ने सम्भावना पनि औंल्याइएको छ। यदि सम्झौता भयो भने, यसले अमेजनको लो-अर्थ अर्बिट (एलईओ) परियोजना अमेजन एलईओलाई ठूलो फाइदा पुग्नेछ।
स्याटेलाइट सेवा प्रदायक ग्राउण्ड कण्ट्रोलका अनुसार ग्लोबलस्टारसँग हाल ४८ वटा स्याटेलाइटको सञ्चालनमा रहेको नेटवर्क छ, जसले १,४०० किमि उचाइबाट पृथ्वीको करिब ८० प्रतिशत भाग कभर गर्छ। यी स्याटेलाइटहरू ६ वटा महादेशमा फैलिएका २४ वटा ग्राउन्ड स्टेशनसँग जोडिएका छन्।
गत सेप्टेम्बरमा ग्लोबलस्टारले आफ्नो तेस्रो पुस्ताको कन्स्टेलेसन सी-थ्री सुरु गर्ने योजना घोषणा गरेको थियो, जसमा थप ४८ स्याटेलाइट हुनेछन् र ९० वटा नयाँ ग्राउन्ड स्टेशन एन्टेनाले समर्थन गर्नेछन्। यसका साथै HIBLEO-XL-1 नामको अझ ठूलो कन्स्टेलेसन पनि सुरु गर्ने योजना छ, जसमा ४८५ देखि ७०० किमि उचाइमा अधिकतम ३,०८० स्याटेलाइट रहनेछन्।
अर्कोतर्फ अमेजन एलईओसँग हाल करिब २०० स्याटेलाइट मात्रै छन्, जुन पर्याप्त संख्या भए पनि आवश्यक स्तरभन्दा निकै कम हो। यसको एफसीसी लाइसेन्स अनुसार जुलाईसम्म योजना बनाइएका ३,२३२ स्याटेलाइटमध्ये आधा प्रक्षेपण गर्नुपर्नेछ।
अमेजन एलईओ र ग्लोबलस्टारका नेटवर्कहरू जोडिए पनि स्पेसएक्सको स्टारलिङ्कजस्तो १० हजारभन्दा बढी स्याटेलाइट भएको स्तरमा पुग्ने छैनन्, तर यसले अमेजनको एलईओ कभरेज र ग्राहक आधार उल्लेखनीय रूपमा बढाउनेछ।
करिब ९ अर्ब डलरको बजार मूल्य भएको ग्लोबलस्टारजस्तो कम्पनी अमेजनजस्तो ठूलो कम्पनीका लागि किन्न सकिने अवस्थामा छ। तर फाइनान्सियल टाइम्सले उल्लेख गरेअनुसार यो सम्झौतामा एप्पल ठूलो बाधा बन्न सक्छ। ग्लोबलस्टारले आफ्नो नेटवर्क क्षमताको ८५ प्रतिशत एप्पललाई दिएको छ, जसले आईफोन प्रयोगकर्ताका लागि स्याटेलाइट सेवा सञ्चालन गर्छ।
नोभेम्बर २०२४ मा एप्पलले ग्लोबलस्टारमा १.५ अर्ब डलरसम्म लगानी गर्ने सहमति गरेको थियो जसले सी-थ्री कन्स्टेलेसनको विकासमा सहयोग गर्छ। यसको बदलामा एप्पलले ग्लोबलस्टारमा २० प्रतिशत स्वामित्व लिएको छ र दुवैबीचको क्षमता सम्झौता कायम राखिएको छ।
एप्पल ग्लोबलस्टारका लागि महत्वपूर्ण ग्राहक भए पनि अमेजन एलईओले आईफोन प्रयोगकर्ताभन्दा धेरै ठूलो बजार लक्षित गरेको छ। तर ठूलो र प्रभावशाली शेयरधनी भएका कारण एप्पल आफ्नो स्वार्थ सुरक्षित गर्न चाहनेछ। यसैले ग्लोबलस्टारसँग हुने कुनै पनि सम्झौता एप्पलको हितलाई असर नपर्ने गरी संरचना गर्नुपर्नेछ।
प्रकाशित: २० चैत्र २०८२, शुक्रबार
