काठमाडौं ।
अमेरिकाले प्रतिबन्ध लगाएका संस्थाका पेपर रोकिएपछि चीनले प्रमुख एआई सम्मेलन बहिष्कार गरेको छ।
चीनका विज्ञान तथा प्रविधि पेशाकर्मीहरूको सबैभन्दा ठूलो महासंघले शुक्रबार एक प्रमुख कृत्रिम बुद्धिमत्ता सम्मेलन बहिष्कार गर्ने घोषणा गरेको छ। क्यालिफोर्नियामा आधारित उक्त सम्मेलन सञ्चालन गर्ने फाउन्डेसनले अमेरिकाको प्रतिबन्धमा परेका संस्थाबाट आउने पेपर स्वीकार नगर्ने निर्णय गरेपछि यस्तो कदम चालिएको हो।
न्युरल इन्फर्मेसन प्रोसेसिङ सिस्टम्स सम्मेलन (न्युरलआईपीएस) ले यस हप्ताको सुरुतिर नीति परिवर्तन गर्दै अमेरिकाले प्रतिबन्ध लगाएका चिनियाँ प्रविधि कम्पनीहरू जस्तै ह्वावे र एसएमआईसीबाट आउने अनुसन्धान पेपर प्रभावकारी रूपमा रोक्ने घोषणा गरेको थियो।
यस निर्णयले चीनमा तीव्र प्रतिक्रिया जन्माएको छ, जहाँ अमेरिका र चीनबीच अत्याधुनिक एआई मोडेल विकास गर्ने प्रतिस्पर्धा झन् चर्किँदै गएको छ। न्युरलआईपीएस विश्वभरका अनुसन्धानकर्ता र कम्पनीहरूका लागि समिक्षा गरिएको अनुसन्धान पेश गर्ने, एआईका नयाँ उपलब्धिबारे छलफल गर्ने र उत्कृष्ट प्रतिभा भित्र्याउने महत्वपूर्ण मञ्च हो।
यसको प्रतिक्रिया स्वरूप, चाइना एसोसिएसन फर साइन्स एन्ड टेक्नोलोजी (कास्ट) ले विज्ञप्ति जारी गर्दै न्युरलआईपीएसमा सहभागी हुन चाहने सदस्यहरूको लागि दिइने आर्थिक सहयोगको आवेदन बन्द गर्ने र त्यसको सट्टा उनीहरूलाई देशभित्रका सम्मेलन वा “चिनियाँ शिक्षाविद्हरूको अधिकार र हितको सम्मान गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन” तर्फ पठाउने बताएको छ।
रोयटर्सका अनुसार न्युरलआईपीएसको नयाँ नीतिका कारण ह्वावेजस्ता पहिलेका चिनियाँ प्रायोजकहरूलाई अनुसन्धान पेपर पेश गर्नबाट वञ्चित गरिएको छ।
कास्टले थप्दै न्युरलआईपीएसमा स्वीकृत भएका पेपरहरूलाई अब आफ्नो आर्थिक सहयोग कार्यक्रमका लागि योग्य अनुसन्धान उपलब्धिका रूपमा मान्यता नदिने जनाएको छ। तर चिनियाँ शैक्षिक संस्थाहरूले मूल्यांकन गर्दा तिनको शैक्षिक प्रभाव भने स्वीकार गरिने बताइएको छ।
यो बढ्दो विवादले अत्याधुनिक एआई अनुसन्धानमा भू-राजनीतिक तनावको प्रभाव देखाएको छ, जहाँ अमेरिका र चीनले एकअर्काको प्रविधि क्षमतामा प्रभाव पार्न राज्य शक्तिको प्रयोग गर्न खोजिरहेका छन्।
हालका वर्षहरूमा वासिङ्टनले अमेरिकी विश्वविद्यालयहरूमा रहेका चिनियाँ वैज्ञानिकमाथि निगरानी बढाएको छ र मुख्यभूमि चीनसँग सम्बन्ध रहेको आशंकामा बढ्दो संख्यामा अनुसन्धान गरिरहेको छ। साथै उसले सयौँ चिनियाँ विश्वविद्यालय र कम्पनीहरूलाई प्रतिबन्ध लगाउँदै उनीहरूलाई उन्नत अमेरिकी प्रविधि कानुनी रूपमा प्राप्त गर्नबाट रोकेको छ।
उता चीनले पनि पछिल्लो समय आफ्ना नियामक नियन्त्रण कडा बनाएको छ। रिपोर्ट अनुसार, एआई एजेन्ट स्टार्टअप म्यानसका दुई कार्यकारीलाई देश बाहिर जान रोकिएको छ, जबकि नियामकहरूले मेटा प्लेटफर्म्सले २ अर्ब डलरमा चिनियाँ मूलको उक्त कम्पनी किन्ने प्रक्रियाले लगानीसम्बन्धी नियम उल्लङ्घन गर्यो कि गरेन भन्ने समीक्षा गरिरहेका छन्।
प्रकाशित: १४ चैत्र २०८२, शनिबार
