काठमाडौं ।
चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले शनिबार डच चिप निर्माता नेक्सपेरिया र यसको चिनियाँ सहायक कम्पनीबीच बढ्दै गएको नयाँ विवादका कारण फेरि विश्वव्यापी सेमिकन्डक्टर आपूर्ति शृंखलामा संकट आउन सक्ने चेतावनी दिएको छ।
अक्टोबरमा बेइजिङले चीनमा निर्मित नेक्सपेरिया चिपको निर्यातमा नियन्त्रण लगाएपछि विश्वव्यापी अटो उद्योगको उत्पादन प्रभावित भएको थियो। यो कदम त्यसपछि आएको थियो जब नेदरल्याण्ड्सको सरकारले नेक्सपेरिया लाई यसको चिनियाँ अभिभावक कम्पनी विङटेकबाट अलग गरेको थियो। नेक्सपेरियाका चिपहरू गाडीका इलेक्ट्रोनिक प्रणालीमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छन्।
कूटनीतिक वार्तापछि चिप अभाव केही कम भए पनि नेक्सपेरियाको डच मुख्यालय र चीनस्थित इकाइबीचको विवाद भने झन् बढ्दै गएको छ। डच मुख्यालयले विङटेकको नियन्त्रण हटाउने निर्णयलाई समर्थन गरिरहेको छ भने चीनस्थित इकाइले उक्त नियन्त्रण पुनःस्थापित गर्न माग गरेको छ।
चीनको चेतावनी नेक्सपेरियाको चिनियाँ प्याकेजिङ इकाइले नेदरल्यान्ड्सस्थित मुख्यालयले चीनका सबै कर्मचारीका कार्यालय खाताहरू बन्द गरिदिएको आरोप लगाएपछि आएको हो।
रोयटर्सका अनुसार चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले आफ्नो वेबसाइटमा प्रकाशित वक्तव्यमा भनिएको छ, “यसले नयाँ विवाद उत्पन्न गरेको छ र कम्पनी–बीचको वार्तामा नयाँ कठिनाइ तथा अवरोध सिर्जना गरेको छ।”
मन्त्रालयले थप्दै भन्यो, “नेक्सपेरियाको नेदरल्यान्ड्सस्थित मुख्यालयले कम्पनीको सामान्य उत्पादन र सञ्चालनमा गम्भीर अवरोध पुर्याएको छ। यदि यसका कारण फेरि विश्वव्यापी सेमिकन्डक्टर उत्पादन र आपूर्ति शृंखलामा संकट उत्पन्न भयो भने यसको पूर्ण जिम्मेवारी नेदरल्यान्ड्सले लिनुपर्नेछ।”
शुक्रबार जारी वक्तव्यमा नेक्सपेरियाको डच इकाइले आईटी प्रणालीमा गरिएको कदम अस्वीकार नगरे पनि त्यसले चीनको Guangdong प्रान्तस्थित कम्पनीको असेंब्ली तथा परीक्षण केन्द्रको उत्पादन प्रभावित भएको भन्ने आरोप अस्वीकार गरेको छ।
सेप्टेम्बरमा विङटेकको नियन्त्रण हटाइएपछि नेक्सपेरियाको चिनियाँ सहायक कम्पनीले आफूलाई डच मुख्यालयबाट स्वतन्त्र घोषणा गरेको थियो। त्यसपछि दुवै पक्षले एक–अर्कालाई वार्तामा खराब नियत देखाएको आरोप लगाउँदै आएका छन्, जबकि डच मुख्यालयले गुआङडोङ प्लान्टका लागि वेफर आपूर्ति पनि निलम्बन गरेको छ।
यस विवाद समाधान गर्न बेइजिङ, द हेग र ब्रसेल्सबाट मध्यस्थता प्रयास भए पनि हालसम्म गतिरोध हट्न सकेको छैन।
चीनले नेदरल्यान्ड्स सरकारले नेक्सपेरियाको डच मुख्यालयलाई सम्झौतामा ल्याउन पर्याप्त प्रयास नगरेको र आमस्टर्डममा चलेको अदालत प्रक्रियामार्फत अक्टोबरमा विङटेकका सेयर एक डच वकिललाई हस्तान्तरण गरिएको निर्णय रोक्न पनि कदम नचालेको आरोप लगाएको छ।
प्रकाशित: २४ फाल्गुन २०८२, आईतवार
