काठमाडौं ।
एलन मस्कले सोमबार आफ्नो रकेट तथा उपग्रह कम्पनी स्पेक्सएक्सले कृत्रिम बुद्धिमत्ता स्टार्टअप एक्सएआई खरिद गरेको घोषणा गरेका छन्। यो सम्झौताले मस्कका एआई र अन्तरिक्षसम्बन्धी महत्वाकांक्षालाई एउटै छातामुनि ल्याएको छ। एक्सएआई ग्रोक (ग्रोक) च्याटबोटको निर्माता कम्पनी हो।
यो सम्झौता गत साता रोयटर्सले पहिलो पटक सार्वजनिक गरेको थियो। प्रविधि क्षेत्रमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा महत्वाकांक्षी एकीकरणमध्ये एक मानिएको यो सम्झौताले अन्तरिक्ष तथा रक्षा क्षेत्रमा सक्रिय कम्पनीलाई उच्च लागतमा चिप, डाटा सेन्टर र ऊर्जामा निर्भर तीव्र गतिमा बढिरहेको एआई विकासकर्तासँग जोडेको छ।
यसले अल्फाबेट, मेटा, अमेजन समर्थित एन्थ्रोपिक र ओपनएआई जस्ता प्रतिस्पर्धीसँग एआई क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका मस्कका डाटा सेन्टरसम्बन्धी योजनालाई पनि बल पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सम्झौताअनुसार स्पेक्सएक्सको मूल्याङ्कन १ ट्रिलियन डलर र एक्सएआई को २५० अर्ब डलर गरिएको छ भन्ने जानकारी विषयमा जानकार एक व्यक्तिले दिएका छन्। एक्सएआई का लगानीकर्ताले प्रत्येक एक्सएआई सेयरको सट्टा ०.१४३३ स्पेक्सएक्स सेयर प्राप्त गर्नेछन्। साथै केही एक्सएआईका कार्यकारीहरूले सेयरको सट्टा प्रति सेयर ७५.४६ डलर नगद रोज्न सक्ने जनाइएको छ।
“यो स्पेक्सएक्स र एक्सएआईको यात्राको अर्को अध्याय मात्र नभई अर्को पुस्तकको सुरुआत हो—ब्रह्माण्ड बुझ्न सक्षम ‘सूर्य’ निर्माण गर्दै चेतनाको प्रकाशलाई तारासम्म विस्तार गर्ने हाम्रो लक्ष्यतर्फ,” मस्कले भने।
रोयटर्सका अनुसार यो खरिद सम्झौताले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो मर्जर तथा अधिग्रहणको कीर्तिमानसमेत तोडेको छ। यसअघि सन् २००० मा भोडाफोनले जर्मनीको म्यानेसमानलाई २०३ अर्ब डलरमा खरिद गर्दा बनेको कीर्तिमान २५ वर्षभन्दा बढी समयसम्म कायम थियो भन्ने तथ्य एलएसईजीको तथ्यांकमा आधारित छ।
सम्झौतापछि बनेको संयुक्त कम्पनीका सेयरको मूल्य करिब प्रति सेयर ५२७ डलर तोकिने अपेक्षा गरिएको छ। हालसम्म स्पेक्सएक्स विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान निजी कम्पनी रहँदै आएको छ, जसको हालैको आन्तरिक सेयर बिक्रीमा मूल्याङ्कन करिब ८०० अर्ब डलर गरिएको थियो। उता, एक्सएआई को मूल्याङ्कन गत नोभेम्बरमा २३० अर्ब डलर गरिएको थियो भनी वाल स्ट्रिट जर्नलले जनाएको छ।
यो मर्जर त्यतिबेला आएको हो, जब स्पेक्सएक्स ले यसै वर्ष ब्लकबस्टर आईपीओ (सार्वजनिक सेयर निष्कासन) गर्ने योजना बनाइरहेको छ, जसले कम्पनीको मूल्य १.५ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी पुर्याउन सक्ने बताइएको छ। स्पेक्सएक्स, एक्सएआई र मस्कले यस विषयमा तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।
यो सम्झौताले मस्कका विभिन्न व्यवसायहरूलाई अझ नजिकबाट जोड्दै एक आपसमा सहयोगी प्रणाली बनाउने दिशामा कदम बढाएको छ, जसलाई केही लगानीकर्ता र विश्लेषकहरूले अनौपचारिक रूपमा “मस्कोनोमी” भन्ने गरेका छन्। यस प्रणालीमा टेस्ला, न्युरालिंक र बोरिङ कम्पनी पहिले नै समावेश छन्।
मस्कले यसअघि पनि आफ्ना कम्पनीहरू आपसमा गाभ्ने अभ्यास गर्दै आएका छन्। गत वर्ष उनले सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्सलाई सेयर स्वापमार्फत एक्सएआई मा गाभेका थिए, जसले एआई स्टार्टअपलाई विशाल डाटा र वितरण सञ्जालमा पहुँच दिएको थियो। सन् २०१६ मा उनले टेस्लाको सेयर प्रयोग गरी आफ्नो सौर्य ऊर्जा कम्पनी सोलरसिटी खरिद गरेका थिए।
प्रकाशित: २० माघ २०८२, मंगलवार
