काठमाडौं ।
चीनका भन्सार अधिकारीहरूलाई एनभिडियाको एच२०० कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) चिप चीनमा प्रवेश गर्न नदिने निर्देशन दिइएको छ। यस विषयमा जानकारी भएका तीन स्रोतका अनुसार यो निर्देशन यसै साता चीनको भन्सार निकायबाट आएको हो।
यसैगरी मंगलबार चिनियाँ सरकारी अधिकारीहरूले घरेलु प्रविधि कम्पनीहरूलाई बोलाएर अत्यावश्यक नपरेसम्म एच२०० चिप नकिन्न स्पष्ट निर्देशन दिएका थिए। स्रोतहरूका अनुसार प्रयोग गरिएको भाषा यति कडा थियो कि हालका लागि यो व्यवहारिक रूपमा प्रतिबन्धसरह देखिन्छ, यद्यपि भविष्यमा परिस्थिति अनुसार परिवर्तन हुन सक्ने संकेत गरिएको छ।
बेइजिङको उद्देश्य अझै अस्पष्ट
एनभिडियाको दोस्रो सबैभन्दा शक्तिशाली एआई चिप मानिने एच२०० हाल अमेरिका–चीन सम्बन्धको प्रमुख विवादित विषय बनेको छ। चिनियाँ कम्पनीहरूबाट ठूलो माग भए पनि, बेइजिङले यसलाई पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाएर स्वदेशी चिप उद्योगलाई प्रवर्द्धन गर्न खोजेको हो कि, वा वासिङ्टनसँगको वार्तामा दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति हो—यो अझै स्पष्ट छैन।
ट्रम्प प्रशासनले केही सर्तसहित यसै साता एच२०० चिप चीन निर्यातका लागि औपचारिक स्वीकृति दिएको थियो। तर अमेरिकाभित्रै पनि यो विषय विवादास्पद छ। चीन समर्थक कठोर धारका अमेरिकी नेताहरूले यस्ता चिपले चिनियाँ सेनाको क्षमता बढाउन सक्ने र एआई क्षेत्रमा अमेरिकाको अग्रता कमजोर पार्न सक्ने चेतावनी दिएका रोयटर्सले उल्लेख गरेको छ।
स्रोतहरूका अनुसार चिनियाँ अधिकारीहरूले आफ्नो निर्देशनको कारण खुलाएका छैनन्, न त यो स्थायी प्रतिबन्ध हो वा अस्थायी उपाय भन्ने स्पष्ट पारेका छन्। यसले पहिल्यै दिइसकिएका अर्डरहरूमा असर पार्छ कि नयाँ अर्डरमा मात्रै लागू हुन्छ भन्ने पनि अनिश्चित छ।
चीनको सामान्य भन्सार प्रशासन, उद्योग तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय र राष्ट्रिय विकास तथा सुधार आयोगले प्रतिक्रिया दिएका छैनन्। एनभिडियाले पनि प्रतिक्रिया जनाएको छैन।
वार्तामा दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति?
द इन्फर्मेसनका अनुसार चिनियाँ सरकारले विश्वविद्यालयसँगको सहकार्यमा हुने अनुसन्धान तथा विकास जस्ता केही प्रविधि कम्पनीलाई विशेष परिस्थितिमा मात्र एच२०० खरिद स्वीकृत गर्ने बताएको छ। स्रोतका अनुसार यस्ता शैक्षिक प्रयोजनका लागि छुटबारे छलफल भइरहेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको अप्रिलमा हुने बेइजिङ भ्रमण र सी जिनपिङसँगको भेटअघि चीनले यो कदममार्फत अमेरिकामाथि वार्तात्मक दबाब बढाउन खोजेको हुन सक्छ।
“बेइजिङले अमेरिकी नेतृत्वमा रहेका प्रविधि नियन्त्रणहरू खुकुलो पार्न कति ठूलो छुट निकाल्न सक्छ भन्ने परीक्षण गरिरहेको छ,” रोधियम ग्रुपकी भू–राजनीतिक रणनीतिकार रेभा गोजोनले भनिन्।
अमेरिकाले सन् २०२२ देखि चीनतर्फ उच्चस्तरीय चिप निर्यातमा कडाइ गर्दै आएको छ। गत वर्ष ट्रम्पले कमजोर क्षमताको एच२० चिपमा प्रतिबन्ध लगाएपछि फेरि अनुमति दिएका थिए।
तर त्यसपछि पनि चीनले गत अगस्टतिर ती बिक्री व्यवहारिक रूपमा रोकेको थियो, जसका कारण एनभिडियाका सीईओ जेन्सेन हुआङले चीनमा कम्पनीको एआई चिप बजार हिस्सा शून्यमा झरेको बताएका थिए।
एच२०० चिप भने एच२० भन्दा करिब छ गुणा बढी शक्तिशाली छ, जसले यसलाई अत्यन्तै आकर्षक बनाएको छ। यद्यपि हुवावेईको एसेण्ड ९१०सी जस्ता चिनियाँ एआई प्रोसेसर विकास भइसकेका छन्, ठूला र उन्नत एआई मोडेल प्रशिक्षणका लागि एच२०० अझै धेरै प्रभावकारी मानिन्छ।
स्रोतहरूका अनुसार चिनियाँ कम्पनीहरूले प्रतिचिप करिब २७ हजार डलर पर्ने दुई मिलियनभन्दा बढी एच२०० चिपको अर्डर दिएका छन् जुन एनभिडियाको उपलब्ध स्टक (करिब ७ लाख चिप) भन्दा धेरै हो।
तर यी चिप चीनलाई बेच्दा कसलाई बढी फाइदा हुन्छ भन्ने विषय भने विवादित छ। चीन बजारमा पुनः प्रवेश गर्न सके एनभिडियालाई ठूलो नाफा हुनेछ भने अमेरिकी सरकारले पनि बिक्रीबाट २५ प्रतिशत शुल्क पाउनेछ। ह्वाइट हाउसका एआई प्रमुख डेभिड स्याक्सलगायतले चीनमा चिप निर्यात हुँदा चिनियाँ प्रतिस्पर्धीहरू एनभिडियालाई पछ्याउन अझै ठूलो लगानी गर्न निरुत्साहित हुने तर्क पनि गरेका छन्।
प्रकाशित: १ माघ २०८२, बिहीबार
