काठमाडौं ।
बेलायतको सञ्चार नियामक संस्था अफकमले जेनेरेटिभ एआई उपकरण ग्रोक अवैध यौनिक सामग्री उत्पादन गर्न प्रयोग भइरहेको भन्ने रिपोर्टपछि औपचारिक अनुसन्धान सुरु गरेको छ।
गत साता एक्सएआईको जेनेरेटिभ प्लेटफर्म ग्रोक महिलाहरूको तस्बिर हेरफेर गरी यौनिक बनाउने कार्यमा प्रयोग भइरहेको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको थियो। यस विषयमा बेलायतकी प्रविधि सचिव लिज केन्डलले तुरुन्तै सामाजिक सञ्जाल एक्स लाई समस्या समाधान गर्न आह्वान गरेकी थिइन्। त्यसैगरी अफकमले पनि गम्भीर चासो व्यक्त गरेको थियो।
“एक्समा रहेको ग्रोकको एउटा फिचरले मानिसहरूका कपडा हटाइएका तस्बिर र बालबालिकालाई यौनिक रूपमा प्रस्तुत गर्ने तस्बिर उत्पादन गरिरहेको भन्ने गम्भीर चिन्ता उठाइएको छ,” अफकमका प्रवक्ताले एक साताअघि बताएका थिए।
यसपछि अफकमले एक्स सँग सम्पर्क गरी समस्या समाधानका लागि के कदम चालिएको छ भन्नेबारे जानकारी मागेको थियो। बीबीसीलाई प्राप्त एक्स को विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “एक्समा बाल यौन दुर्व्यवहार सामग्री (सीएसएएम) लगायत अवैध सामग्रीविरुद्ध हामी कडा कारबाही गर्छौं—यस्ता सामग्री हटाइन्छ, खाता स्थायी रूपमा निलम्बन गरिन्छ र आवश्यक परे स्थानीय सरकार तथा कानुन कार्यान्वयन निकायसँग सहकार्य गरिन्छ।”
एक्सका अनुसार, “ग्रोक प्रयोग गरेर वा त्यसलाई प्रेरित गरी अवैध सामग्री बनाउने व्यक्तिले पनि अवैध सामग्री अपलोड गरेसरह नै सजाय भोग्नुपर्छ।”
तर यी कदमहरू पर्याप्त नठहरिएको देखिन्छ। एक्सले ग्रोकको तस्बिर सम्पादन फिचरलाई सशुल्क प्रयोगकर्तामा सीमित गर्ने निर्णय गरेको भए पनि विवाद शान्त हुन सकेन।
गत शुक्रबार लिज केन्डलले भनिन्, “महिला र बालबालिकाका तस्बिरलाई यौनिक रूपमा हेरफेर गर्नु घृणित र निन्दनीय कार्य हो। पैसा तिर्ने हो भने अझै पनि ग्रोकले यस्तो गर्न दिने अवस्था हुनु अपमानजनक र पूर्ण रूपमा अस्वीकार्य छ।”
उनले अफकमलाई संसदले दिएको सम्पूर्ण कानुनी अधिकार प्रयोग गर्न आग्रह गर्दै, “दिनहरूभित्रै आगामी कदमबारे जानकारी आउनुपर्छ, हप्ताहरू कुर्नु हुँदैन,” भनेकी थिइन्।
टेलिकम्स डटकमका अनुसार केन्डलको यो चेतावनीपछि अफकमले आज औपचारिक अनुसन्धान सुरु गरेको घोषणा गरेको हो। अफकमका प्रवक्ताले भने, “बेलायतमा अवैध ठहरिने सामग्रीबाट यहाँका नागरिकलाई जोगाउनु प्लेटफर्महरूको दायित्व हो। विशेषगरी बालबालिकालाई क्षति पुग्ने जोखिम भएको अवस्थामा कम्पनीहरूले आफ्नो कर्तव्य पूरा नगरेको आशंका भए हामी अनुसन्धान गर्न हिचकिचाउँदैनौं।”
उनका अनुसार अनुसन्धानलाई उच्च प्राथमिकतामा अघि बढाइनेछ, तर कानुनी प्रक्रिया पूर्ण रूपमा पालना गरिनेछ। “स्वतन्त्र अनलाइन सुरक्षा प्रवर्तन निकायको हैसियतले हाम्रो अनुसन्धान कानुनी रूपमा बलियो र निष्पक्ष हुनुपर्छ,” अफकमले जनाएको छ।
एक्स र एक्सएआई का मालिक एलन मस्क ले अफकमको वक्तव्यमा प्रत्यक्ष प्रतिक्रिया दिएका छैनन्। तर संयोग हो वा होइन, उनले हालै बेलायतमा सामाजिक सञ्जालमाथि लगाइँदै आएको सेन्सरशिपबारे ट्वीट गर्न थालेका छन्।
तर यो विषय समाधान गर्न मस्कको असन्तुष्टि मात्र पर्याप्त नहुने स्पष्ट देखिन्छ। विवादको संवेदनशील र भावनात्मक प्रकृतिका कारण, यसअघि युरोपेली नियमनविरुद्ध उभिँदै आएका केही अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरू समेत यसपटक खुला समर्थनबाट टाढा रहने सम्भावना देखिन्छ।
यो विषय बेलायतमै सीमित छैन। इन्डोनेसिया र मलेसियाले पनि यही कारण देखाउँदै ग्रोकलाई प्रतिबन्ध लगाइसकेका छन्। उल्लेखनीय कुरा के छ भने, हामी ग्रोकका सशुल्क प्रयोगकर्ता नभए पनि यस्तो तस्बिर तुरुन्तै उत्पादन गर्न सकिएको देखिएको छ, जसले वास्तवमै कुन फिचर सीमित गरिएको हो भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
बेलायत सरकार र एलन मस्कबीचको शक्ति संघर्षभन्दा बाहिर, यो विवादले जेनेरेटिभ एआई को भविष्य विकासमा गहिरो प्रभाव पार्ने संकेत देखाएको छ। एआईले जे पनि उत्पादन गर्न पाउनुपर्छ कि पाउनु हुँदैन? यदि हुँदैन भने, सीमा कहाँ कोर्ने?
यौनिक सामग्रीसम्बन्धी केही कानुन भए पनि यस विवादलाई जन्म दिने कतिपय सामग्री कानुनी खाल्डो (लिगल ग्रे एरिया) भित्र पर्न सक्छन्।
यसैले अब विश्वभरका सरकार र नियामक निकायहरूले एआई प्रयोगका लागि नयाँ ‘गार्डरेल’ तयार पार्ने प्रयास गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रकाशित: ३० पुष २०८२, बुधबार
