काठमाडौं ।
विगत तीन वर्षमा ५० भन्दा बढी टेलिभिजन च्यानलहरूले आफ्नो इजाजतपत्र त्यागेका छन्, जसले भारतको लिनियर टेलिभिजन क्षेत्रको लागि बढ्दो चुनौतीहरूलाई जोड दिन्छ। कनेक्टेड टिभी र मोबाइल प्लेटफर्महरूमा डिजिटल खपत बढ्दै गएको र विज्ञापन राजस्व घट्दै गएको इटी टेलिकमले रिपोर्ट गरेको छ।
भारतीय सूचना तथा प्रसारण मन्त्रालय (एमआईबी) को तथ्याङ्क अनुसार, जियोस्टार, जी इन्टरटेनमेन्ट इन्टरप्राइजेज, इनाडु टेलिभिजन, टिभी टुडे नेटवर्क, एनडीटीभी र एबीपी नेटवर्क लाइसेन्स त्यागेका प्रसारकहरू हुन्।
छुट्टै रूपमा, सोनी पिक्चर्स नेटवर्क्स इन्डियाको रूपमा सञ्चालन गर्ने कल्भर म्याक्स इन्टरटेनमेन्टले एउटै च्यानलहरूको सेट अपलिङ्क र डाउनलिङ्क गर्न एमआईबी स्वीकृति प्राप्त गरेपछि २६ डाउनलिङ्किङ अनुमतिहरू त्यागेको तथ्याङ्कले देखाएको छ।
रिपोर्टअनुसार, उद्योगका कार्यकारीहरूले भनेका छन् कि लाइसेन्स फिर्ता गर्नुको कारण रणनीतिक पुनर्संरचना, वित्तीय अव्यवहारिकता र बजारको अवस्था परिवर्तन हुनु हो।
भारतको पे-टिभी इकोसिस्टम निरन्तर दबाबमा छ, धनी घरपरिवारहरू बढ्दो रूपमा ओटीटी प्लेटफर्महरूमा सर्दैछन्, जबकि मूल्य-संवेदनशील घरहरू डीडी फ्री डिशमा सर्दै छन्।
हालैको क्रिसिल रिपोर्ट अनुसार, भुक्तानी डीटीएच ग्राहक आधार आर्थिक वर्ष सन् २०१९ मा ७ करोड २० लाखबाट घटेर आर्थिक वर्ष २०२४ मा ६ करोड २० लाख पुगेको छ र चालू आर्थिक वर्षमा ५ करोड १० लाखभन्दा कम हुने अनुमान गरिएको छ।
विज्ञापन प्रवृत्तिले तनाव थपेको छ। डब्लुपीपीले टेलिभिजन विज्ञापन राजस्व २०२५ मा १.५ प्रतिशतले घटेर भारु ४७७.४ अर्ब पुग्ने अनुमान गरेको छ।
आन्तरिक व्यावसायिक निर्णयहरूलाई उद्धृत गर्दै जियोस्टारले कलर्स ओडिया, एमटीभी बिट्स, भीएच१ र कमेडी सेन्ट्रल जस्ता च्यानलहरूको लाइसेन्स त्याग्यो। च्यानलको सञ्चालन बन्द भएपछि जी इन्टरटेनमेन्टले अपलिङ्क-मात्र लाइसेन्स भएको जी सीलाई बन्द गर्यो।
दर्शकहरूको हिसाबले भारतको शीर्ष १० टेलिभिजन च्यानलहरू मध्ये एक, हिन्दी सामान्य मनोरञ्जन च्यानल दंगल चलाउने एन्टर१० मिडियाले पनि रणनीतिक समीक्षा पछि केही लाइसेन्स त्याग्यो।
प्रसारकले व्यावसायिक उद्देश्य र स्रोत योजनाको अवरोधका कारण थप च्यानलहरूको योजनाबद्ध सुरुवातलाई अगाडि नबढाउने निर्णय गरेको बताएको छ। यस समीक्षाको एक भागको रूपमा, एन्टर१० ले आफ्नो दंगल एचडी र दंगल उडिया लाइसेन्स त्याग्यो, एचडी र क्षेत्रीय विस्तारको योजनालाई स्थगित गर्यो।
उच्च सञ्चालन लागत र कमजोर मुद्रीकरणको कारण देखाउँदै एबीपी नेटवर्कले एबीपी न्यूज एचडी बन्द गर्यो, जबकि एनडीटीभीले आफ्नो प्रस्तावित गुजराती समाचार च्यानल, एनडीटीभी गुजरातीको लागि इजाजतपत्र त्याग्यो।
यो मन्दीले मिडिया र प्रविधि अभिसरणद्वारा संचालित संरचनात्मक परिवर्तनहरूलाई प्रतिबिम्बित गर्ने उद्योग निकायहरूले भने, साथै दर्शकहरूको प्राथमिकता र उपभोग व्यवहारमा परिवर्तन पनि सँगै छ।
उनीहरूले प्रसारण क्षेत्रमा तनाव बढाउने प्रमुख कारकको रूपमा नियामकिय चुनौतीहरूलाई पनि उल्लेख गरेका छन्।
प्रकाशित: २० पुष २०८२, आईतवार
