काठमाडौं ।
चिनियाँ वैज्ञानिकहरूको नेतृत्वमा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय टोलीले मानिसहरूलाई नजिकको इन्फ्रारेड प्रकाश हेर्न सक्षम बनाउने कन्ट्याक्ट लेन्सहरूको विकास गरेको छ। यो प्रविधिले मेडिकल इमेजिङ र दृष्टि सहायता प्रविधिहरूमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याउन सक्छ।
यो अनुसन्धान बिहीबार सेल जर्नलमा प्रकाशित भएको थियो। यो चीनको विज्ञान तथा प्रविधि विश्वविद्यालय, फुदान विश्वविद्यालय र अमेरिकाको म्यासाचुसेट्स मेडिकल स्कूल विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले संयुक्त रूपमा विकास गरेका हुन्।
मानव आँखाले ४०० देखि ७०० न्यानोमिटरको तरंगदैर्ध्य भएको प्रकाश मात्र देख्न सक्छ, जसले गर्दा तिनीहरू प्रकृतिको धेरै विवरणहरू देख्न सक्दैनन्, तर ७०० देखि २,५०० न्यानोमिटर बीचको तरंगदैर्ध्य भएको नजिकको इन्फ्रारेड प्रकाश तन्तुहरूमा गहिरो प्रवेश गर्न सक्छ र विकिरणले धेरै कम क्षति पुर्याउँछ।
वैज्ञानिकहरूले दुर्लभ पृथ्वी तत्वहरू प्रयोग गरेर एउटा प्रविधि विकास गरेका छन् जसले तीन फरक इन्फ्रारेड वेभलेन्थ (तरंगदैर्ध्य)लाई हेर्नसकिने रातो, हरियो र नीलोमा रूपान्तरण गर्दछ।
पहिले, तिनै वैज्ञानिकहरूले जनावरहरूको आँखामा इन्जेक्सन गर्न सकिने न्यानोमटेरियल विकास गरेका थिए जसले गर्दा उनीहरूले इन्फ्रारेड प्रकाश देख्न सक्थे, तर यो मानव प्रयोगको लागि व्यावहारिक थिएन, त्यसैले उनीहरूले ‘सफ्ट कन्ट्याक्ट लेन्स’ भनिने पहिरनयोग्य विकल्प डिजाइन गर्न थाले।
अनुसन्धानका अनुसार, टोलीले दुर्लभ पृथ्वी न्यानोपार्टिकल्सको सतहलाई यसरी परिमार्जन गरेको थियो कि तिनीहरूलाई विघटन गर्न सकियोस् र पारदर्शी पोलिमर लेन्सहरूमा प्रयोग गर्न सकियोस्।
लेन्स लगाएका मानव स्वयंसेवकहरूले इन्फ्रारेड ढाँचा, टाइम कोड, र इन्फ्रारेड प्रकाशलाई तीन फरक ‘रङ’ मा पहिचान गर्न सक्षम भए। यसले प्राकृतिक क्षेत्रभन्दा बाहिर मानव दृष्टिको दायरा विस्तार गर्यो।
यो प्रविधिले मेडिकल इमेजिङ, सूचना सुरक्षा, उद्धार कार्य र रङ्ग पहिचान गर्न नसक्ने दृष्टिवाधाको उपचारमा मद्दत गर्ने मात्र नभई, यसले कुनै पनि शक्ति स्रोत बिना पनि काम गर्छ र कम प्रकाश, धुवाँ वा धुलोमा पनि दृष्टि बढाउन सक्छ।
यो प्रविधि अझै प्रारम्भिक चरणमा भए पनि, वैज्ञानिकहरू विश्वास गर्छन् कि भविष्यमा यसले दृष्टिविहीन व्यक्तिहरूलाई मद्दत गर्न सक्छ र मानिसहरूलाई अदृश्य प्रकाशको संसारसँग जोड्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
प्रकाशित: ११ जेष्ठ २०८२, आईतवार
