
काठमाडौं ।
अमेरिकाको क्यालिफोर्नियामा रहेको एलेन टेलिस्कोप एरेले ४५ वर्ष पहिले प्रक्षेपण गरेको नासाको अन्तरिक्ष यान भोएजर १ प्रोबबाट सङ्केत पत्ता लगायो जुन हाल सौर्यमण्डलको बाहिरी किनारहरू तर्फ, प्लुटोको कक्षभन्दा बाहिरको बाटोमा द्रुत गतिमा रहेको छ।
एलेन टेलिस्कोप एरे (एटीए), क्यालिफोर्नियाको सान फ्रान्सिस्को नजिकैको हालसालै नवीकरण गरिएको रेडियो अब्जर्भेटरीले बाह्य जीवनको खोजीमा समर्पित भोएजर १ प्रोबसँग जुलाई ९ मा सम्पर्क गरेको स्पेस डटकमले जनाएको छ। टेलिस्कोप लाईनमा यसको ४२ डिश एन्टेनाहरू मध्ये २० ओटा प्रयोग गरी सम्पर्क गरेको थियो, जुन प्रत्येक २० फिट भन्दा अग्लो र(६.१ मिटर) चौडा छ। टेलिस्कोपले १५ मिनेटको डाटा रेकर्ड गर्यो, जुन डिस्कमा भण्डार गरिएको थियो।
“नविकरण गरिएको एलेन टेलिस्कोप एरेसँग सबैभन्दा टाढाको मानव निर्मित वस्तु भोएजर १ पत्ता लगाउनु टेलिस्कोपको क्षमता र शक्तिको उत्कृष्ट प्रदर्शन हो, र सन् २०१९ मा शुरु भएको कार्यक्रमको एटीए टोलीले नवीकरणको सुरुवातदेखि नै गरेको उत्कृष्ट कडा परिश्रमको प्रतिनिधित्व हो,” टोलीले विज्ञप्तिमा भन्यो।
यसले हासिल गरेको संकेत बारे कुनै अतिरिक्त जानकारी प्रदान गर्दैन। नासाले एउटा अनौठो त्रुटिको खोजी गरिरहेको छ जसले भोएजर १ लाई अन्तरिक्षमा यसको स्थानको बारेमा अनावश्यक डाटा फिर्ता पठाएको छ।
नासाले पहिलो पटक मेमा त्रुटि रिपोर्ट गर्यो, यद्यपि यो इस्यू कहिले सुरु भयो भनेर निर्दिष्ट गरिएको छैन। एजेन्सी विश्वस्त छ कि अन्तरिक्ष यान सुरक्षित छ किनकि यदि अस्पष्ट डाटा सही थियो भने, भोएजर १ बाट संकेत पृथ्वी तिर ठीकसँग औंल्याइने थिएन।
रिपोर्टकाअनुसार सो अन्तरिक्ष यान हाल पृथ्वीबाट लगभग १४.५ अर्ब माइल (२३.३ अर्ब किलोमिटर) टाढा अवस्थित छ, सूर्य-पृथ्वी दूरीको १५६ गुणा टाढा भोएजर १ अझै पनि नासाको लागि डीप स्पेस नेटवर्कद्वारा ट्र्याक गरिँदैछ, जसले डाटा प्रति सेकेन्ड १६० बिट्सको आधारमा फिर्ता पठाउँदै छ।
१० वर्ष पहिले खगोलशास्त्रीहरूले अन्तरतारकीय अन्तरिक्षको रूपमा परिभाषित गरेको अन्तरिक्षमा प्रवेश गरेको अन्तरिक्षयानले हेलियोस्फियरको छेउभन्दा बाहिरको अन्तरतारकीय माध्यमको गुणहरू नापिरहेको छ, जुन सूर्यले ग्रहहरूलाई घेरेको प्लाज्माको बबल हो।
भोएजर १ ले अझै उर्ट क्लाउड, अर्थात सौर्यमण्डलको सबैभन्दा टाढाको पहुँचमा रहेको धूमकेतु र क्षुद्रग्रहहरूको गोलाकार डिस्क, जुन सूर्यबाट २ हजार सूर्य-पृथ्वी दूरीबाट उडान गर्न बाँकी छ।
अहिलेसम्म कुनै पनि अन्तरिक्ष यानले उर्ट क्लाउडको भ्रमण गरेको छैन र भोयाजर १ त्यहाँ पुग्न करिब ३०० वर्ष लाग्नेछ। यद्यपि, त्यतिन्जेलसम्म, अन्तरिक्ष यान मर्नेछ किनभने २०२५ सम्ममा यसको प्रणालीलाई शक्ति दिनका लागि आवश्यक इन्धन समाप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रकाशित: २२ भाद्र २०७९, बुधबार