काठमाडौं ।
धेरै रिपोर्टहरूमा, हामीले पढेका छौं कि सबै गतिविधिहरू सूर्यमा देखिएका छन्। यिनै कारणले सोलार फ्लेयर र कोरोनल मास इजेक्शन (सीएमई) आदि जस्ता घटनाहरू हुन्छन्।
वास्तवमा हाम्रो सूर्य आफ्नो ११ वर्षको चक्रबाट गुज्रिरहेको छ र यो धेरै सक्रिय चरणमा छ। हालै अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले एक चेतावनीमा दोहोरिने विशाल सौर्य विष्फोट हुने सम्भावना रहेको बताएको थियो । यो विस्फोट र तिनीहरुको वृद्धि सन् २०२५ सम्म जारी रहनेछ। यस कारण, स्याटेलाइट र अन्तरिक्ष यात्री प्रभावित हुन सक्नेछन्। यो सोलार साइकल २५ औं हो, जुन डिसेम्बर २०१९ बाट सुरु भएको हो।
नासाले सन् २०२५ मा सूर्यको ११ वर्षको सौर्य चक्रको शिखरमा पुग्ने बताएको छ, जसलाई सोलार म्याक्सिमम पनि भनिन्छ। यस कारणले गर्दा, कोरोनल मास इजेक्शन (सीएमई) र सोलार फ्लेयरको सम्भावना धेरै बढ्नेछ।
विज्ञहरूकाअनुसार हरेक ११ वर्षमा नयाँ सौर्य चक्र सुरु हुन्छ। यस अवधिमा सूर्य आगोको शान्त गोलाबाट सक्रिय र आँधीबेहरीमा परिणत हुन्छ र त्यसपछि फेरी शान्त हुन्छ। यस समयमा, कोरोनल मास इजेक्शनहरू र सौर्य फ्लेयरहरू सूर्यबाट पृथ्वीतर्फ उत्सर्जित हुन्छन्। यस कारण, पृथ्वी र स्याटेलाइटहरूमा भू-चुम्बकीय आँधीहरू आउँछन् र पृथ्वीको पावर ग्रिड प्रभावित हुन सक्छ।
सीएमई भनेको के हो ?
सीएमई सौर्य प्लाज्माको ठूलो बादल हो। सौर्य विस्फोट पछि, यी बादलहरू अन्तरिक्षमा सूर्यको चुम्बकीय क्षेत्रमा फैलिन्छन्। अन्तरिक्षमा तिनीहरूको परिक्रमाको कारण, तिनीहरू बिस्तार हुन्छन् र अक्सर तिनीहरू लाखौं माइलको दूरीमा पुग्छन्। कहिलेकाहीँ तिनीहरू ग्रहहरूको चुम्बकीय क्षेत्रसँग टकराउँछन्।
जब तिनीहरूको दिशा पृथ्वीतर्फ हुन्छ, तिनीहरूले भू-चुम्बकीय गडबडी निम्त्याउन सक्छन्। जसका कारण स्याटेलाइटमा सर्ट सर्किट हुने र पावर ग्रिड प्रभावित हुन सक्छ। यदि तिनीहरूको प्रभाव उच्च छ भने, तिनीहरूले पृथ्वीको कक्षमा रहेका अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई पनि जोखिममा पार्न सक्छन्।
एकै समयमा, जब सूर्यको चुम्बकीय ऊर्जा जारी हुन्छ, सौर्य ज्वालाहरू प्रकाश र त्यसबाट उत्सर्जित कणहरूबाट बन्छन्। यी ज्वालाहरू हाम्रो सौर्यमण्डलमा सबैभन्दा शक्तिशाली विस्फोटहरू हुन्, जसले अर्बौं हाइड्रोजन बमहरूसँग तुलना गर्न मिल्ने ऊर्जा निकाल्छ।
प्रकाशित: १७ श्रावण २०७९, मंगलवार
