काठमाडौं ।
अन्तरिक्ष वैज्ञानिकहरूले शनिवार पृथ्वीतर्फ सौर्य तूफान आउँदै गरेको र जसको प्रभाव यस सप्ताहन्तसम्म जारी रहने बताएका छन्।
यो एक कोरोनल मास इजेक्शन (सीएमएस) हुने भनिएको छ। अर्थात्, यी सूर्यको सतहमा हुने विस्फोटहरू हुन्, जसमा प्लाज्मा र चुम्बकीय विकिरण निस्कन्छ। यो सौर्य तूफान आजभोलिमै पृथ्वीमा आउने भविष्यवाणी गरिएको छ ।
अहिलेसम्म वैज्ञानिकहरूले यी दुई सौर्य आँधीहरूले एकपछि अर्को टक्कर दिने वा दुवै मिलेर धेरै ठूलो र शक्तिशाली सौर्य आँधीमा परिणत हुने भनेर निर्णय गर्न पनि सकेका छैनन्। धेरै चीजहरू तिनीहरूको टक्करको समयमा निर्भर गर्दछ।
फुल हेलो कोरोनल मास इजेक्शन (सीएमई) जी-३ वर्गको सौर्य आँधी जत्तिकै शक्तिशाली हुन सक्छ जसले पृथ्वीको सञ्चार प्रणालीलाई क्षति पुर्याउन सक्छ। यति मात्र होइन, यसले उच्च कक्षमा घुम्ने स्याटेलाइटहरूलाई पनि ठूलो क्षति पुर्याउन सक्छ ।
हेलो सीएमई नामक ट्विटर एकाउन्टमा एउटा रिपोर्ट जारी गरिएको छ, जसमा ठूलो सौर्य आँधी पृथ्वीतर्फ अघि बढिरहेको र त्यसलाई सोलार सुनामी पनि भनिएको छ।
A shock wave has arrived (23 July 2022, ~02:25 UT), apparently from the eruption from AR 13060 on 21 July). Don't be surprised if a G1 storm is posted for 03-06 UT. pic.twitter.com/razKtO6Mco
— Halo CME (@halocme) July 23, 2022
यो जी१-जी२ वर्गको सौर्य आँधी हुने पक्का छ, तर यो जी-३ वर्गको सौर्य आँधीमा परिणत हुन सक्छ भन्ने कुरालाई नकार्न सकिँदैन। यसबारे केहि दिनअघि स्पेसवेदरले पनि भविष्यवाणी गरेको छ। यो पृथ्वीको चुम्बकीय क्षेत्रसँग ठोक्किनेछ र यसले पृथ्वीको सञ्चार प्रणाली र भूउपग्रहहरूलाई नोक्सान पुर्याउन सक्छ।
नासाले सूर्यले ११ वर्ष लामो एक सौर्य चक्र पूरा गरेको बताएको छ। अर्थात् यो सौर्य चक्र एकपटक सुरु भएर ११ वर्षसम्म चल्छ। यस चक्रमा, सौर्य गतिविधि पहिले बढ्छ र त्यसपछि घट्छ। जसरी चक्र समाप्त हुन्छ, त्यहाँ कम गतिविधि हुन्छ। गतिविधिको उच्चतम बिन्दुलाई सोलार म्याक्सिमम भनिन्छ, जब सौर्य आँधी-जस्तै गतिविधि उच्चतम स्तरमा हुन्छ। सन् २०२३ मा सूर्य आफ्नो सौर्य अधिकतम चरणमा पुग्ने बताइएको छ।
सौर्य अधिकतम नजिक आउन थालेपछि अन्तरिक्षमा सूर्यका कारण मौसमी गतिविधि तीव्र हुन थालेको वैज्ञानिकहरुको भनाइ छ। अहिले पृथ्वीमा आइरहेको सौर्य आँधीलाई जी३ वर्गको हुनसक्ने भनिएको छ । जी३ वर्गको सौर्य आँधीले स्याटेलाइटहरूलाई सानो क्षति पुर्याउने सम्भावना हुन्छ, र यसले जीपीएसआदिमा पनि हस्तक्षेप गर्न सक्छ।
जबकि जी५ वर्गको सौर्य आँधीहरूले पावर ग्रिडलाई ध्वस्त पार्न सक्छ, व्यापक आगो निम्त्याउन र इलेक्ट्रोनिक ग्याजेटहरूलाई समेत क्षति पुर्याउन सक्छ।
प्रकाशित: ८ श्रावण २०७९, आईतवार
