पहिलो पटक वैज्ञानिकहरूले पत्ता लगाए तीन सूर्य भएको प्रणाली

काठमाडौं ।

हामी बस्ने सौर्यमण्डललाई सबैभन्दा अनौठो भन्न सकिन्छ। हाम्रो आकाशगंगा, मिल्की वेको यो सानो भागमा जीवन अवस्थित छ। यहाँ पृथ्वी जस्तो ग्रह छ, जसमा सबै प्रजातिहरूले जीवन देखिरहेका छन्। यो जीवन सूर्यको कारणले सम्भव छ।

के तपाईंले यस्तो प्रणालीको बारेमा सोच्नुभएको छ, जहाँ एक होइन दुईओटा सूर्य छन्। र खगोलविद्हरूले यस्तो सौर्य प्रणाली पत्ता लगाएका छन्। अचम्मको कुरा के छ भने एक नभई तीन ओटा सूर्य छन् र कुनै समय तिनीहरुको संख्या ४ थियो ।

पहिलो पटक, खगोलविद्हरूले टीआईसी ४७०७१०३२७ (TIC 470710327) भनिने अद्वितीय प्रणाली पत्ता लगाएका छन्। यसमा दुईओटा बाइनरी ताराहरू अर्थात् ‘सूर्य’ छन् । वैज्ञानिकहरुका अनुसार यी दुई एक अर्काको वरिपरि घुम्छन् ।

लाइभ साइन्सले आफ्नो रिपोर्टमा एक अर्को ठूलो ताराले पनि यी दुईलाई परिक्रमा गर्ने बताएको छ।

यो प्रणाली पहिलो पटक एमेच्योर खगोलविद्हरूले पत्ता लगाएका थिए। उनीहरुले नासाको अब्जर्भेटरीबाट डाटा छानबिन गरिरहेका थिए। उनीहरूले यो गल्ती भएको ठाने। उनले खगोलविद्हरूलाई जानकारी दिए, जसले यसलाई ट्रिपल स्टार प्रणाली भएको पुष्टि गरे।

यस प्रणालीसँग सम्बन्धित धेरै थप जानकारी अचम्मको छ। वास्तवमा, २ ताराहरू जुन एक अर्काको वरिपरि घुम्छन्, तिनीहरूले यो काम केवल २४ घण्टामा पूरा गर्छन्। यी दुई ताराहरूको कुल ‘मास’ हाम्रो सूर्यको मासको १२ गुणा छ।

“जहाँसम्म हामीलाई थाहा छ, यो आफ्नो प्रकारको पहिलो प्रणाली हो,” कोपेनहेगन विश्वविद्यालयको निल्स बोहर संस्थानका अलेजान्ड्रो भिग्ना-गोमेजले भने, “विशेष कुरा भनेको यस ट्रिपल प्रणालीका ताराहरू एकअर्काको धेरै नजिक छन्। यो एक कम्प्याक्ट प्रणाली हो।”

यस अनुसन्धानमा अलेजान्ड्रोसँग उनका चिनियाँ सहकर्मी पनि संलग्न छन्। दुई ताराको यो प्रणाली र उनीहरूसँगै घुम्ने तेस्रो ठूलो ताराको प्रणाली कसरी आयो भन्ने प्रश्नको जवाफ दुवैले खोजिरहेका छन् ।

तेस्रो ताराको उपस्थितिबाट अन्वेषकहरू अचम्ममा परेका छन्। यसको मास हाम्रो सूर्यको भन्दा १६ गुणा छ र यो हरेक वर्ष ६ पटक दुई ताराको वरिपरि घुम्छ। यो तेस्रो ताराले आफ्नो चौथो साथी तारालाई निल्यो भन्ने विश्वास गरिन्छ।

अन्वेषकहरू समान विशाल र कम्प्याक्ट तृतीय प्रणालीहरूको खोजी जारी राख्न चाहन्छन्। “हामी वास्तवमै के जान्न चाहन्छौं भने हाम्रो ब्रह्माण्डमा यस प्रकारको प्रणाली सामान्य छ कि छैन,” अध्ययनका सह-लेखक तथा निल्स बोहर इन्स्टिच्युटका एक खगोल भौतिकशास्त्री बिन लिउले बयानमा भने, “सायद त्यहाँ थप कम्प्याक्ट प्रणालीहरू डाटामा दबिएका हुनसक्दछन्।”