काठमाडौं ।
जीवाश्म इन्धनको घट्दो भण्डार, इन्धनको बढ्दो मूल्य र त्यसले निम्त्याएको प्रदूषणका कारण अहिले विश्वको ध्यान नवीकरणीय ऊर्जामा केन्द्रित भएको छ। नविकरणीय ऊर्जाको स्रोत कहिल्यै समाप्त हुँदैन र यसले प्रदूषण पैदा गर्दैन भनेर भनिन्छ।
नवीकरणीय ऊर्जाका केही उदाहरणहरूमा सौर्य ऊर्जा, वायु ऊर्जा, जलविद्युत, ज्वार ऊर्जा, बायोग्यास आदि हुन्।
अब सवारी साधन, घर र उद्योगमा नवीकरणीय ऊर्जा प्रयोग गर्ने प्रविधिमा काम भइरहेको छ। यसैबीच, बोस्टनमा आधारित स्टार्टअप पोलिजुलले नवीकरणीय ऊर्जा भण्डारण र प्रयोग गर्न सकिने प्लास्टिकको ब्याट्री बनाएको समाचार आएको छ।
बोस्टनमा आधारित स्टार्टअप पोलिजुल (PolyJoule) का अनुसार ब्याट्री ग्रिड प्रयोग गरेर हामी ऊर्जा भण्डारणलाई सस्तो र दिगो बनाउन सक्छौं। यसले नवीकरणीय ऊर्जालाई अधिकतम बनाउन सक्छ।
एमआईटी टेक्नोलोजी रिभ्युले पनि आफ्नो प्रतिवेदनमा ब्याट्रीलाई लिथियम आयन ब्याट्रीको दीर्घकालीन विकल्पका रूपमा लिन सकिने र विशेषगरी सौर्य र वायु स्रोतबाट बिजुली भण्डारण गर्न सकिने बताएको छ।
पोलिजुलले प्लाष्टिकको ब्याट्रीबाट बनेको पावर ग्रिड बनाएको छ र त्यसमा नवीकरणीय ऊर्जा भण्डारण गर्ने प्रयास भइरहेको छ । पोलिजुलले १८ हजार ब्याट्री सेलहरू प्रयोग गरेर ग्रिड सिर्जना गरेको छ। यसका पोलिमरहरूले ब्याट्रीहरूमा पाइने लिथियम र सिसालाई प्रतिस्थापन गर्न सक्षम छन्।
प्लास्टिक ब्याट्रीको प्रयोग
पोलिजुलले एमआईटीका प्राध्यापक टिम स्वागर र इयान हन्टरसँगको सहकार्यमा यस परियोजनामा काम सुरु गरेको थियो। कन्डक्टिभ पोलिमरले ऊर्जा भण्डारण गर्न सक्छ भन्ने सोच्ने उनीहरु पहिलो व्यक्ति थिए।
पोलिजुलका सीईओ एली पास्टरले बताएअनुसार उनी एक बलियो र कम लागतको ब्याट्री बनाउन चाहन्छन् जुन सबै ठाउँमा फिट हुन्छ। पोलिजुल ब्याट्रीहरूलाई अतिक ताप र आगो रोक्नको लागि सक्रिय तापक्रम नियन्त्रण प्रणाली आवश्यक पर्दैन।
जबकि टेक्नोलोजीको लागत ६५ अमेरिकी डलर प्रति किलोवाट-घण्टा भण्डारण छ। एली पास्टरले एमआईटी टेक रिभ्युलाई आफ्नो ध्यान ब्याट्री बनाउनमा रहेको बताएका छन् जसको निर्माण सजिलो किसिमको होस्। यो पूरा गर्न, पोलिजुल पानीबाट बनेको रसायन प्रयोग गर्दछ।
पोलिजुलका सीईओ एली पास्टर भन्छन्, “ब्याट्री प्याकहरू समान-क्षमता भएका लिथियम-आयन प्रणालीहरू भन्दा दुई देखि पाँच गुणा ठूला हुन्छन्, त्यसैले कम्पनीले यो प्रविधि इलेक्ट्रोनिक्स वा कारहरू भन्दा ग्रिड भण्डारण जस्ता स्थिर एप्लिकेसनहरूको लागि उपयुक्त हुने निर्णय गर्यो।”
*हेडलाइन सम्पादित
प्रकाशित: ६ बैशाख २०७९, मंगलवार
