काठमाडौं ।
बिगतमा, भारतीय टेलिकम उद्योगमा धेरै ठूलो परिवर्तनहरू भएका छन्। केही समयअघिसम्म बजारमा चर्को प्रतिस्पर्धाका कारण सबै निजी कम्पनीले एकअर्काभन्दा सस्तो योजना बिक्री गर्ने प्रयास गरेका थिए।
गत वर्षको अन्त्यमा, भारतका तीनवटै निजी टेलिकम कम्पनी रिलायन्स जियो, एयरटेल र भोडाफोन आइडिया (भीआई) ले आफ्नो मोबाइल रिचार्ज योजनाहरू महँगो बनाएका छन्, जसले बजारको भावनालाई उल्लङ्घन गरेको छ।
निस्सन्देह, यो मोबाइल प्रयोगकर्ताहरूको लागि अतिरिक्त बोझ हो, जुन आम मानिसले नचाहे पनि बोक्नुपर्छ। तर कम लागतमा योजनाहरू बेच्ने यी कम्पनीहरूले किन अचानक तिनीहरूको मूल्य महँगो बनाए? भनेर प्रश्न उब्जिएको छ। के यी कम्पनीहरूले फाइभजीमा पैसा लगानी गर्न प्रयोगकर्ताहरूलाई महंगो सेवा दिएर आफ्नो पैसाको भण्डार भरिरहेका छन्?
५जी स्पेक्ट्रम किन्न पैसा बढाउँदै
भारतमा फाइभजी ट्रायल तीव्र गतिमा भइरहेको छ। यदि सबै कुरा ठीक भएमा, ५जी स्पेक्ट्रमको लिलामी वर्षको दोस्रो भागमा सुरु हुनेछ र छिट्टै देशमा ५जी नेटवर्क सुरु हुनेछ। ठूला प्राविधिक कम्पनीहरुसँगै देशका दूरसञ्चार कम्पनीहरु पनि स्पेक्ट्रम लिलामीको तयारीमा छन् ।
यसपटक भारतमा फाइभजी स्पेक्ट्रमको न्यूनतम मूल्य पनि पहिलेको तुलनामा धेरै गुणा बढी हुने भएको छ र टेलिकम कम्पनीहरूले यसलाई किन्न धेरै पैसा तिर्नुपर्नेछ। यस्तो अवस्थामा जियो, एयरटेल र भीआईले यी स्पेक्ट्रम किन्न ट्यारिफ प्लानको दर बढाएको अनुमान गरिएको छ।
भारतमा ५जी स्पेक्ट्रमको मूल्य अन्य देशहरूको तुलनामा महँगो
भारतीय दूरसञ्चार नियामक प्राधिकरण अर्थात् ट्राईले ३.५ गीगाहर्ज ब्यान्डमा ५जी स्पेक्ट्रमको लागि प्रति मेगाहर्जको न्यूनतम मूल्य ४९२ करोड भारतीय रुपैयाँ सिफारिस गरेको छ। सीओएआई अर्थात् सेलुलर अपरेटर एसोसिएसन अफ इन्डियाले यो मूल्यलाई धेरै उच्च र अव्यवाहिक ठानेको छ।
ट्राईले उद्धृत गरेको यो मूल्य अन्य देशहरूको तुलनामा धेरै भएको सीओएआईले भनेको छ। बेलायतमा ३.६-३.८ गीगाहर्जको ५जी स्पेक्ट्रमको न्यूनतम मूल्य ४०.०३ करोड भारु राखिएको छ। त्यसैगरी हङकङमा ३.५ गीगाहर्ज स्पेक्ट्रम ३.८७ करोड भारुमा लिलामी भएको थियो भने पोर्चुगलमा ३.६ गिगाहर्जको फाइभजी स्पेक्ट्रम १.०७ करोड भारु प्रति मेगाहर्जमा लिलामी भएको थियो । यो मूल्य भारतको तुलनामा निकै कम हो।
टेलिकम कम्पनीहरुको आम्दानी निकै कम
एक रिपोर्टकाअनुसार भारतमा दूरसञ्चार कम्पनीहरुको करिब ३२ प्रतिशत आम्दानी स्पेक्ट्रममा मात्र खर्च हुने गरेको छ। स्पेक्ट्रम किन्नदेखि मर्मतसम्भार आदि यी दूरसञ्चार कम्पनीहरूको लागि धेरै महँगो छ। यसैबीच, अब फाइभजी स्पेक्ट्रमको महँगो मूल्य यी कम्पनीका लागि निकै महँगो सावित हुने भएको छ।
स्पेक्ट्रम लिलामीको मूल्य दूरसञ्चार विभाग (डिओटी) द्वारा अलिकति कम तय हुन सक्ने संभावना छ, तर अझै पनि यो मूल्य धेरै उच्च हुन गइरहेको छ जसले जियो, एयरटेल र भीआईको आम्दानीको ठूलो हिस्सा चुस्नेछ। यस्तो अवस्थामा यी कम्पनीहरूका लागि पैसा थप्नु धेरै महत्त्वपूर्ण छ र यसका लागि उनीहरूले आफ्नो मोबाइल योजना फेरि महँगो बनाउन सक्छन्। ९१मोबाइल्स डटकम
प्रकाशित: २६ माघ २०७८, बुधबार
