काठमाडौं ।
विश्वको सबैभन्दा ठूलो सोशल मिडिया कम्पनी फेसबुकको भित्री गतिबिधिहरुको बारेमा विभिन्न सञ्चारमाध्यमहरुले समाचार प्रकाशित गरेपछि समस्यामा परेको छ।
“फेसबुक पेपर्स” नाममा ह्विसलब्लोअर फ्रान्सिस होगनद्वारा अमेरिकि कंग्रेसमा प्रस्तुत गरीएका कागजात तथा सेयर नियामकमा बुझाईएको डकुमेन्टको आधारमा तथा समाचार संगठनहरुको कन्सोर्टियमलाई प्रदान गरिएका कागजातहरुको एक विशाल भण्डार जारी गरिएको छ।
रोयटर्स, ब्लूमबर्ग, द वाशिंगटन पोस्ट, न्यु योर्क टाइम्स र अन्य १७ अमेरिकाका समाचार संस्थाहरुले संयुक्तरुपमा सो बारेमा गरीएको रिपोर्टिङले कम्पनीको बारेमा भित्रि चित्रण गर्दछ जसले बारम्बार प्रयोगकर्ता सुरक्षामा प्रभुत्व र लाभको प्राथमिकता खोजेको छ।
ठूलो संख्यामा कर्मचारीहरूले चेतावनी दिएको बावजुद कम्पनीको संलग्नतामा फोकसले प्रयोगकर्ताहरूलाई वास्तविक-विश्व हिंसाको जोखिममा पारेको कागजातहरुमा उल्लेख छ ।
उदाहरणका लागि, द वाशिंगटन पोस्टले दावी गरेअनुसार फेसबुकका सीईओ मार्क जुकरबर्गले साइटले अमेरिकी संसदको बयानमा घृणायुक्त भाषण बढाएको रिपोर्टलाई अस्वीकार गरे, जबकी समस्या सार्वजनिक रूपमा घोषणा गरिएको भन्दा धेरै फराकिलो भएकोमा उनी सचेत थिए। पोस्टले देखेका आन्तरिक कागजातहरूले सामाजिक सञ्जालले पाँच प्रतिशतभन्दा कम घृणायुक्त भाषण हटाएको दाबी गरेको छ, र जुकरबर्ग लगायतका कार्यकारीहरूलाई फेसबुकले मानिसहरूलाई ध्रुविकरण गरिरहेको कुरा राम्ररी थाहा थियो। दाबीहरु पहिले नै फेसबुकद्वारा खण्डन गरिएको छ, जसले भन्छ कि कागजातहरुलाई गलत तरिकाले प्रस्तुत गरीएको छ।
जुकरबर्गलाई सन् २०२० को चुनावअघि अमेरिकामा स्पेनिस भाषाको मतदाता दर्ता अभियान चलाउने योजनालाई कुण्ठित गरेको आरोप पनि लागेको छ। उनले यो योजना “पक्षपाती” देखा परेको हुन सक्ने बताए, व्हाट्सएप कर्मचारीहरूले पछि बाहिरी एजेन्सीहरूसँग साझेदारी गर्दै वाटर-डाउन संस्करण प्रस्ताव गरे। महामारीको प्रारम्भिक चरणमा कोभिड -१९ को गलत सूचनालाई बन्द नगर्ने निर्णयको पछाडि सीईओको कथित रूपले “एमएसआई (अर्थपूर्ण सामाजिक अन्तरक्रिया-एक आन्तरिक फेसबुक मेट्रिक) प्रभाव” को साथ भौतिक व्यापार हुन सक्ने आरोप समेत लागेको छ। तर फेसबुकले उक्त दावीको खण्डन गर्दै भनिएको कागजातहरु गलत भएको बताएको छ।
रोयटर्सले रिपोर्ट गरेअनुसार फेसबुकले क्रमिक रूपमा धेरै विकासशील राष्ट्रहरुलाई उपेक्षा गरेको छ, जसले घृणायुक्त भाषण र चरमपन्थीलाई फस्टाउन अनुमति दिएको छ। यसमा पर्याप्त कर्मचारीहरुलाई भर्ना नगरेको विषय समावेश छ जसले स्थानीय भाषा बोल्न सक्छन्, सांस्कृतिक सन्दर्भको कदर गर्दछन् र अन्यथा प्रभावी ढंगले मोडरेट गर्न सक्दछन्। जसको नतिजामा कम्पनीलाई यसको स्वचालित मध्यस्थता प्रणालीमा अप्रमाणित विश्वास छ जो अंग्रेजी भाषा बाहेकका भाषा बोल्ने देशहरुमा अप्रभावी छ। फेरि, यसमा पनि फेसबुकले ती क्षेत्रहरूमा आफ्ना प्रयोगकर्ताहरूलाई बेवास्ता गरिरहेको आरोपको खण्डन गरेको छ।
एउटा विशेष क्षेत्र जुन चिन्ताको लागी देखिएको छ त्यो म्यानमार हो, जहाँ फेसबुक स्थानीय तनाव बढाउन जिम्मेवार ठहरिएको छ। २०२० कागजातले सुझाव दिएअनुसार कम्पनीको स्वचालित मोडरेटर सिस्टमले (स्थानीय भाषा) बर्मीमा समस्याग्रस्त सर्तहरूलाई फ्ल्याग गर्न सकेन्। (ध्यान दिनुपर्ने कुरा- जसमा दुई वर्ष अघि, म्यानमारमा नागरिक अशान्ति रोक्न फेसबुकको असफलता देखिएको विषयलाई बिजनेस फर सोशियल रेस्पोन्सिबिलिटीको एक रिपोर्टमा हाइलाइट गरिएको थियो।)
त्यस्तै गरी, फेसबुकसँग इथियोपियाली भाषाहरु ओरोमो वा अम्हारिक मा घृणायुक्त भाषण पत्ता लगाउने उपकरण छैन। फेसबुकले आफ्नो सामग्री मोडरेटर टोली विस्तार गर्न काम गरिरहेको र पछिल्ला दुई वर्षमा ओरोमो, अम्हारिक र बर्मीज भाषा बोल्नेहरू (साथै अन्य धेरै भाषाहरूका लागि) भर्ती गरेको बताएको छ।
न्यु योर्क टाइम्सको रिपोर्टअनुसार फेसबुकको आन्तरिक अनुसन्धानलाई राम्रोसँग थाहा थियो कि लाइक र सेयर कार्यहरु, जून प्लेटफर्मको काम गर्ने मुख्य तत्वहरु हुन र यसले घृणायुक्त भाषणको प्रसारलाई तिब्ररुपमा फैलाएको थियो। ह्वाट इज कोल्याटरल ड्यामेज शीर्षकयुक्त एक दस्तावेजले उल्लेख गरेअनुसार सक्रिय रूपमा यस्ता गतिविधिहरुलाई बढावा दिँदा समस्याहरु समाधान गर्न फेसबुकको असफलता देखिएको छ। फेसबुकले यी कथनहरू गलत तथ्यहरुमा आधारित भएको र कम्पनीले आफ्ना प्रयोगकर्ताहरूलाई नै सक्रिय रूपमा हानि गर्ने प्रयास गर्ने कुरा अतार्किक हुने बताएको छ।
यसै बीच,ब्लूमबर्गले फेसबुकको इंगेजमेन्ट मेट्रिक्समा मानिएको असफलतामा ध्यान केन्द्रित गरेको छ। युवा मानिसहरू, जो विज्ञापनदाताहरूको लागि एक प्रमुख लक्ष्य बजार हो उनीहरु फेसबुकको प्लेटफर्ममा कम समय खर्च गर्दैछन्, तर केहि किशोरहरूले साइन अप गर्न रोजिरहेका छन्। सोही समयमा, प्रयोगकर्ताहरूको संख्या कृत्रिम रूपमा यी उमेर समूहहरूमा बढेको हुन सक्छ, प्रयोगकर्ताहरूले धेरै खाताहरू सिर्जना गर्न छनौट गर्ने ‘फिनस्टास’ले तिनीहरूको अनलाइन व्यक्तित्वहरू अलग गर्न विभिन्न समूहहरूमा विभाजन गर्दछ। फेसबुकले लगानीकर्ता र विज्ञापनदाताहरूलाई मूल मेट्रिक्स गलत रूपमा प्रस्तुत गरेको र नक्कली खाताहरूले विज्ञापनदाताहरू विरुद्ध व्यापक धोखाधडी निम्त्याएको होगनले आरोप लगाए। फेसबुकले यसको सहायता केन्द्रमा डुप्लिकेट खाताहरूमा खरिदहरूले हुने जोखिमको बारेमा विज्ञापनदाताहरूलाई पहिले नै सूचित गरिसकेको बताएकोछ।एजेन्सीहरुका साथ
प्रकाशित: ८ कार्तिक २०७८, सोमबार
