प्रतिकात्मक
काठमाडौं ।
काठमाडौं । मोबाइल फोनमा मानिसहरु व्यस्त हुन थालेसँगै विभिन्न किसिमको डाटा चोरी र ह्याकिंगको विषयपनि बढिरहेको छ । मानिसहरु मोबाइल नियमित प्रयोग गरेपनि कसरी त्यसको सुरक्षा गर्ने भन्ने विषयमा भने अझैपनि सचेत छैनन् ।
फोनमा भएका एप्स, फीचर्स, नयाँ ब्राउजर, वेबसाइटहरुमार्फत फोनबाट विभिन्न किसिमका जानकारीहरु चोरी हुनसक्ने संभावना रहन्छ । जसले यूजर्सको रकम चोरी हुने अत्यन्त गोप्य जानकारीहरु लीक हुनेलगायतका समस्या हुने गर्दछ । तर यसबाट बच्नका लागि केहि सामान्य उपायहरु लगाएमा सुरक्षित हुन सकिन्छ ।
यहाँ हामी तपाईँहरुलाई सामान्य तरिकाहरुको बारेमा जानकारी दिँदैछौ जसले मोबाइलमा हुने ह्याकिंग, अट्याकलाई रोक्न सक्नेछ ।
वाईफाई
- कहिले पनि कुनै नचिनेको नेटवर्कसँग आफ्नो फोनलाई कनेक्ट नगर्नुस् ।
- यदि वाईफाईको प्रयोग गर्नुभएको छैन भने मोबाइलको वाईफाईलाई अफ गर्नुस्
- कहिले पनि वाईफाईमार्फत कुनै निजी जानकारी जा डाटाहरु शेयर नगर्नुस जसले भविश्यमा असर पुयाउने संभावना होस् ।
एप्स
- अफिशियल एप्सको मात्र प्रयोग गर्नुस्
- कहिले पनि कुनै ब्राउजरबाट मनलाग्दोसँग एप डाउनलोड नगर्नुस
- एप्स डाउनलोड गर्नु पहिले त्यसको रिभ्यू हेर्नुहोस
- सँधै प्रयोग गरिने एप्सलाई अपडेट गरिरहनुहोस
- यदि तपाईँको एप स्टोरले सो एप सपोर्ट गर्दैन भने त्यसलाई डिलीट गरिदिनुस्
- एप्सलाई डाउनलोड गर्नका लागि कुनैपनि व्यक्तिगत विषयको अनुमति नदिनुस । उदाहरणको लागि एप्सहरुले तपाईँको फोनमा भएका विभिन्न जानकारीहरु माग्न सक्छन र त्यसको लागि अनुमति दिन अनुरोध गर्न सक्छन् ।
ब्राउजर
- ब्राउजरमा हुने केहि विज्ञापनहरुमा ध्यान दिनुस् । किनकी यस्ता विज्ञापनहरु हेर्दा सहि भएपनि त्यसमा क्लिक गर्दा तपाईँको एकाउन्टबाट रकम वा जानकारीहरु चोर्न सक्दछन् ।
- यूआरएलमा सँधै ध्यान दिनुस्, सुरक्षित वेबसाइटहरु मात्र प्रयोग गर्नुस
- वेब ब्राउजरको प्रयोग गरिरहनुभएको छ भने कहिले पनि आफ्नो लगइनलाई त्यहाँ सेभ नगर्नुस ।
ब्लूटूथ
- मोबाइल फोनमा अटोमेटिक ब्लूटूथ पेयरिंगलाई सँधै बन्द गर्नुस्
- आवश्यकता भएको बेलामा मात्र त्यसलाई अन गर्नुस् ।
- ब्लूटथ कनेक्सनमा आफ्नो फोनलाई नदेखिने बनाउनुस
एसएमएस
- तपाईँको जानकारी माग्ने एसएमएसहरु आएका छन भने त्यसलाई डिलिट गर्नुस
- सँगै एप्स, फेसबुक म्यासेन्जर, इन्टाग्राम र अन्य सोसल मिडिया प्लेटफर्महरुबाट आएका म्यासेजहरुमा ध्यान दिनुस्
- म्यासेजमा क्लिक गर्नुभन्दा पहिले त्यो कस्तो किसिमको म्यासेज हो भन्ने हेर्नुस् ।
- मोबाइल नेटवर्कबाट आउने अनावश्यक मेसेजहरु जसमा क्लिन गर्न वा सहयोग गर्न भनिएको हुन्छ, त्यस्ता नम्बरहरुलाई ब्लक गर्नुस
फिसिंग-भ्वाइस फिशिंग
- टेलीफोन कल, इमेल रिक्वेस्टमा शंका भएमा त्यसलाई रोक्नुस् । नचिनेको मानिस वा कम्पनीले तपाईँको व्यक्तिगत जानकारी मागेमा कहिले नदिनुस
- नचिनेको स्थान वा व्यक्तिबाट आएका इमेलहरु कहिले पनि नखोल्नुस् र त्यस्ता इमेल एकाउन्टहरुलाई ब्लक गर्नुस
- नक्कली वेबसाइटहरुबाट बच्नकोलागि उपलब्ध सफ्टवेयरहरु राख्नुस्
- मोबाइल फोनका लागि उपलब्ध आधिकारिक र थाहा पाएका कम्पनीहरुको मात्र एन्टिभाइरस एप्सहरु राख्नुस् ।
प्रकाशित: २८ बैशाख २०७६, शनिबार
